Verslag informeren 9 april 2009


                                                                                                                                   
Verslag informeren 9 april 2009

Aanwezig: Arend Steenbergen (voorzitter), Jan Ballast, Rolien van de Belt, Rob Berkenbosch, Sjoukje Brouwer, José Bruins Slot, Ellen van Heugten-Steenbergen, Erik Giethoorn, Anno Wietze Hiemstra, Gert Huijgen, Lucas Hummel, Klaas van der Laan, Bé Okken, Jerk Otten, Bert Otten, Henk Prigge, Wicher van Regteren, Jan Stoefzand, Wim Warrink, Henk van de Weg, Jan Alting, Hetty Bouius, Frits Nijland, Dik Schuldink, Mark Strolenberg en Jeen Everaarts (commissiegriffier).

Aanwezig namens het college: wethouder Ton Bargeman.

Verder aanwezig bij agendapunt 2: Mike Hacking (programmamanager Leert), Johanna Sellis (programmaregisseur Leert).

Verslag: Zwaantinus Jeuring (Notuleerservice Nederland).

De agenda luidde als volgt:
1. Spreekrecht
2. Programma sociale pijler
3. Rondvraag

Het volgende wordt naar voren gebracht.

1. De voorzitter constateert dat niemand zich heeft aangemeld voor het spreekrecht.

2. De voorzitter merkt op dat alleen het programma Leert wordt gepresenteerd vanwege de beschikbare tijd. Mike Hacking en Johanna Sellis verzorgen de presentatie.

 Hacking (programmamanager Leert) leidt de presentatie in en geeft uitleg over de relatie tussen de strategische conferentie en de bespreking van de voortgang van de programma’s. Het kan leiden tot het aanpassen van de strategische kaders. Een punt is het moment van presenteren: voor de voorjaarsnota of in oktober.
Aan het eind van de presentatie wordt de raad gevraagd feedback te leveren over de verstrekte informatie: voldoet deze aan de behoefte? Zijn dit de doelen en prioriteiten die de raad wil nastreven? Verder zullen twee speciale thema’s apart aan de orde komen.

Sellis (programmaregisseur Leert) verzorgt de presentatie. Deze is voor de raadsleden digitaal beschikbaar, hieronder staat samengevat de extra toelichting en de discussie.
 Over de doelen:
• Vergroten onderwijskansen en talentontwikkeling: het gaat om voor- en   vroegschoolse educatie (VVE), laaggeletterdheid, taal, leesbevordering en           dergelijke. De aanleiding voor dit doel bestaat nog steeds. Drenthe, en daarbinnen Hoogeveen, doen het landelijk niet goed op het gebied van taal- en onderwijsachterstanden.
• Verkleinen risico’s bij opvoeden en opgroeien. Bedoeling is problemen bij kinderen vroegtijdig te voorkomen. De aanpak gebeurt via informatieverstrekking en door afspraken tussen betrokkenen die bij jongeren samenwerken.
• Voorkomen van schooluitval: Leerplicht/RMC probeert jongeren een startkwalificatie te laten halen. Het alternatief is jongeren door te geleiden naar werk, onder andere via het project ‘leren werken, werken leren’.
• Verhogen participatie jeugd. Hieronder valt ook jeugd en vrije tijd. Doel is jongeren te betrekken bij en kennis te laten maken met de samenleving, en hun vrije tijd op een goede manier door te brengen.
 Over de stand van zaken bij Leert:
• Inzet op professionalisering voorschoolse voorzieningen: dat gaat over peuterspeelzalen en kinderopvang. Doel is de basiskwaliteit van de peuterspeelzalen te verhogen.

 Stoefzand (Gemeentebelangen) vraagt hoe het staat met de professionalisering.

 Sellis zegt dat voldaan wordt aan de wettelijke normen, maar dat het beleid erop gericht is hoger te komen. Dat vergt scholing en bewustwording en dat kost tijd.

 Brouwer (CDA) wijst op de kinderopvang: hoe wordt deze bereikt? Dat is wel belangrijk omdat deze kinderen meestal niet op peuterspeelzalen komen.

Sellis zegt dat dit laatste klopt. De gemeente is goed in gesprek met de kinderopvang over hun bijdrage. Men is erg enthousiast en staat er voor open. Peuterspeelzalen en kinderopvang moeten van het Rijk meer naar elkaar toe groeien.

 Wethouder Bargeman zegt dat beide in de praktijk al naar elkaar toe groeien.

 Sellis vervolgt met de stand van zaken.
• Uitbreiding VVE: er worden meer gebieden bereikt met voorschoolse voorzieningen, onderwijs en eventueel kinderopvang. Naast taal is er aandacht voor houding. Op een vraag van Huijgen antwoordt spreker dat dit spelenderwijs gebeurt.

 Stoefzand vraagt naar de rol van de ouders.

Sellis antwoordt dat met kwaliteit en een goed aanbod ouders bewust worden gemaakt, zodat meer kinderen naar peuterspeelzalen gaan.

Hiemstra (CDA) zegt dat vorig jaar is afgesproken dat iedereen die het nodig heeft van VVE gebruik moet kunnen maken.

Sellis zegt dat nog niet alle wijken en dorpen zijn afgedekt. Eerst wordt ingestoken op de basiskwaliteit, daarmee worden veel kinderen bereikt. Daarna volgt het toeleiden.

Wethouder Bargeman bevestigt de afspraak die Hiemstra noemt. Het is lastig om de kinderen te vinden die niet naar peuterspeelzalen en kinderopvang gaan.

Sellis voegt toe dat eerst de basis goed moet zijn, daarna kunnen extra dingen worden toegevoegd.
 Vervolg stand van zaken:
• Plan H: samen met de bibliotheek wordt de website steeds verder uitgebreid. Het is een effectief middel gebleken om jongeren bij de samenleving te betrekken en om hen mediawijsheid bij te brengen.
• Voorbereiding Centrum Jeugd en Gezin: de Hoogeveense invulling loopt waarbij de vraag van ouders en jongeren centraal wordt gesteld.

Otten (PvdA) merkt op dat de samenwerking toch niet over gebouwen gaat.

Sellis zegt dat dit inderdaad niet de insteek is. De samenwerking heeft betrekking op bestaande voorzieningen.

Otten (PvdA) wijst op vroegere ervaringen met het gecoördineerd jeugdbeleid. Daar kan op worden voortgebouwd.

Brouwer is het eens met Otten en Sellis dat er geen nieuwe instelling bij hoeft te komen. De bestaande instanties moeten efficiënter gaan werken.

Wethouder Bargeman zegt dat dit klopt, dit wordt uitgewerkt.

Sellis vervolgt met de stand van zaken:
• Regionale leerplicht: het RMC was al regionaal georganiseerd en vanaf 1 januari 2009 geldt dit ook voor Leerplicht. Hoogeveen werkt samen met De Wolden, Meppel en Westerveld.

Prigge (PvdA) heeft in Assen informatie gekregen over het project “De aanval op de uitval”. Sinds 2003 is de uitval in Assen met 43% gedaald. Hoe staat het in Hoogeveen?

Sellis komt er zo op terug.
Resultaten programma Leert:
• Ongeveer 81% van de kinderen gaat naar peuterspeelzaal of kinderopvang. Dat betekent dat 19% nog niet wordt bereikt. Dit is een ruwe schatting.

Mevrouw Van Heugten vindt de 19% erg hoog.

Wethouder Bargeman zegt dat sommige kinderen in gezinnen worden opgevangen. Als duidelijk is hoeveel kinderen niet worden bereikt, kan gericht aan de slag worden gegaan. Wel moet eerst de basiskwaliteit in orde zijn. Het vervolg is dat ouders gericht worden bezocht. Ook wordt dan in beeld gebracht waarom kinderen niet naar een peuterspeelzaal of kinderopvang gaan.

Berkenbosch (VVD) vraagt hoe ouders dit ervaren.

Sellis zegt dat dit nog niet duidelijk is, de bezoeken zijn pas gestart. Op een vraag van Bruins Slot antwoordt spreker dat er enkele maanden voor de bezoeken is uitgetrokken. Het gaat om tussen de vijfhonderd en zeshonderd kinderen die zullen worden bezocht.
Vervolg resultaten Leert:
• Met VVE is in acht wijken/dorpen gestart: centrum, Krakeel, Hollandscheveld, Tiendeveen, Zuid, Wolfsbos, Elim en Noordseschut. Maatwerk per gebied staat voorop.
• Invoering zorgleidster op peuterspeelzalen: op dit moment is er één zorgleidster voor alle peuterspeelzalen. Inmiddels wordt deze persoon de interne begeleider genoemd.

Huijgen vraagt of dit vergelijkbaar is met de persoon op basisscholen.

Sellis antwoordt dat op basisscholen ook een intern begeleider bestaat die zich meer op onderwijszaken richt. De zorgkant gebeurt in het basisonderwijs door het schoolmaatschappelijk werk.

Van Heugten (VVD) vraagt of de zorgleidster een melding maakt en of er een link met het elektronisch kinddossier wordt gelegd.

Sellis antwoordt dat de zorgleidster vaak zelf ondersteuning verleend en met ouders praat. Ook verwijst zij door. De koppeling met het elektronisch kinddossier gebeurt later.

Wethouder Bargeman voegt toe dat het om enkele tientallen kinderen gaat die door de zorgleidster worden doorgeleid, een behoorlijk aantal.

Sellis vervolgt met resultaten Leert:
• Daling aantal voortijdige schoolverlaters: dit doet zich sinds vorig jaar voor. Op een vraag van Huijgen antwoordt Sellis dat dit echt wel een taak voor de gemeente is vanwege de problematiek van deze groep jongeren.

Wethouder Bargeman voegt toe dat de gemeente deze groep niet wil laten lopen en actief ‘bij de kraag pakt’, ook in verband met de overstap naar vervolgonderwijs.

Huijgen vraagt of de scholen zich tot het uiterste inspannen.

Wethouder Bargeman zegt dat vmbo-scholen van het ministerie 2000 euro ontvangen voor elke leerling die de school ten opzichte van het vorige jaar heeft weten te behouden. Al deze inspanningen samen leveren het nodige op, maar het RMC is helaas nog niet overbodig.

Sellis vervolgt met resultaten Leert:
• Plan H aantal keren succesvol ingezet: Het Kruis is het meest opvallende en geslaagde voorbeeld.
• Behoeftenonderzoek Centrum voor Jeugd en Gezin: in 2008 is aan ouders en jongeren gevraagd wat zij van het centrum verwachten. Het leverde interessante informatie op die wordt benut bij het opzetten van het centrum.

Berkenbosch vraagt naar de relatie met het elektronisch kinddossier.

Sellis antwoordt dat het elektronisch kinddossier over de reguliere jeugdgezondheidszorg gaat. Het betreft de digitalisering van de papieren dossiers, met als doel de afstemming tussen hulpverleners te verbeteren.

Berkenbosch vraagt vervolgens naar de relatie met het leerlingvolgsysteem: wordt dit overgedragen naar het voortgezet onderwijs? Dit lag in het verleden altijd erg gevoelig. Heeft de gemeente een rol?

Sellis zegt dat dit nog steeds gevoelig ligt: de scholen beslissen zelf over de overdracht. Het verschilt per school. De gemeente kan niets afdwingen. Op een andere vraag van Berkenbosch antwoordt Sellis dat de gemeente goed in kaart heeft op welk type onderwijs de leerling zich op welk moment bevindt. De gemeente is niet op de hoogte of de informatie over de zorg wel of niet door scholen wordt overgedragen.

Hiemstra vraagt of plan H als vervanger van de toenmalige Jeugdraad kan worden gezien. En: wordt het voorbeeld van Het Kruis gevolgd door andere?

Sellis antwoordt dat plan H hetzelfde doel heeft maar op een andere, modernere manier. Bedoeling is het geslaagde project Het Kruis uit te bouwen en te verdiepen.

Sellis stelt de discussievraag aan de orde: vindt de raad dat dit de goede doelen en prioriteiten zijn?

Bruins Slot wijst op de jongeren die de school verlaten zonder startkwalificatie en gaan werken. Zit de gemeente er bovenop om hen aan een startkwalificatie te helpen?

Sellis antwoordt bevestigend, deze jongeren worden zeer actief benaderd. Er wordt intensief met deze jongeren gesproken. Zij noemt het project “Back on track”, dat de RMC samen met Sociale Zaken uitvoert.

Van Heugten merkt op dat “Back on track” een beperkt aantal jongeren kan opnemen. Om hoeveel jongeren gaat het in totaal?

Sellis zegt dat de RMC vooral maatwerk verricht: per jongere wordt bekeken wat de beste oplossing is.

Bruins Slot vraagt of alle jongeren van 18-23 jaar in beeld zijn of dat alleen diegenen worden geregistreerd die zijn gemeld.

Sellis zegt dat in de registratiesystemen kan worden gezien of jongeren een startkwalificatie hebben.

Wethouder Bargeman voegt toe dat de gemeente met alle jongeren die geen startkwalificatie hebben op een of andere manier bezig is. Al deze jongeren komen voor in de ROL-cijfers. ROL staat voor Recht Op Leren.

Okken (Gemeentebelangen) stelt een vraag over de rol van de leerplichtambtenaar.

Sellis zegt dat de leerplichtambtenaar in het bureau van het ROL samenwerkt met de RMC-ambtenaar. De leerplichtambtenaar signaleert en bezoekt ouders en kan verbaliseren. De RMC-functionaris gaat echter veel dieper op de materie in en probeert jongeren terug of door te leiden naar onderwijs.

Brouwer zegt dat basisscholen ook middelen besteden aan onderwijsachterstanden. Sluit de gemeente aan op wat basisscholen doen? En: heeft de gemeente een rol bij het vinden van stageplekken?

Sellis zegt dat de gemeente samen met het onderwijsveld de Lokale Educatieve Agenda heeft opgesteld, en daarin komen VVE en bestrijding onderwijsachterstanden voor. Spreker heeft de samenwerking van partijen als aandachtspunt voor de discussie straks staan.

Wethouder Bargeman zegt dat de gemeente in het overleg met de Hoogeveense ondernemersverenigingen ook de stageplekken ter sprake heeft gebracht. Geprobeerd wordt later het onderwijsveld erbij te betrekken zodat een ‘Triple O’ ontstaat.

Otten (PvdA) gaat in op de discussievraag: wat vindt de raad van de doelen en prioriteiten. De doelen zijn akkoord. Spreker ziet een omslag om meer naar de ouders te kijken. Klopt het dat dit de nieuwe doelgroep is?

Sellis zegt dat dit klopt en dat het een logische ontwikkeling is. Het klopt dat ouders ook cursussen krijgen aangeboden en opvoedingondersteuning ontvangen.

Berkenbosch wijst op de behoeften bij de Molukse gemeenschap zoals onlangs op een avond bleek. Spreker verzoekt er aandacht aan te besteden gezien de zorg van ouders over de kinderen en de uitgesproken behoefte.

Sellis is in gesprek met de vertegenwoordiger van de Molukse belangenvereniging. De onderwijsprestaties van deze kinderen zijn niet bekend. De gemeente probeert tot afspraken met het onderwijs te komen. Nergens staat genoteerd dat men van Molukse afkomst is. De afspraak is gemaakt dat de Molukse gemeenschap de behoeften zelf in kaart gaat brengen. Daarna gaat de gemeente bekijken welke hulp mogelijk is.

Van der Laan (ChristenUnie) wijst op het ontbreken van het onderwerp “jeugd en veiligheid”. Hoe wordt hieraan aandacht besteed, en in welk programma?

Sellis heeft de onderwerpen jeugdparticipatie en jeugd en vrije tijd al genoemd, die zitten in Leert. Jeugd zit ook in de programma’s Zorgt, Ontspant en Veilig. Er worden verbindingen gemaakt, en op deze manier wordt ook een koppeling met ‘jeugd en veiligheid’ gemaakt.

Stoefzand (Gemeentebelangen) kan zich vinden in de doelen. Een ander punt is het geheel van samenwerkende partijen: vindt er regelmatig overleg plaats tussen al deze partijen? Kent men elkaar voldoende?
Plan H: Het Kruis was een zeer geslaagd project. Wordt deze aanpak voortgezet en zijn er mensen die deze kar trekken?

Sellis antwoordt dat plan H wordt voortgezet en uitgebreid, met de bibliotheek als trekker. De andere vraag: er zijn veel samenwerkende partijen. In het Centrum voor Jeugd en Gezin worden de partijen rond de zorg bij elkaar gebracht. De gemeente zit via de Lokale Educatieve Agenda met de partijen uit het onderwijs om tafel. Buiten de gemeente om vinden vele andere overleggen plaats.

Brouwer stelt een vraag over de brede scholen. Dit is voor spreker een prioriteit en de inhoudelijke discussie hoort hier.

Wethouder Bargeman zegt dat de evaluatie loopt en nog moet worden afgerond. De signalen zijn dat het beter loopt. De gemeente overlegt met de Stichting brede scholen.

Brouwer heeft naast de brede school nog een prioriteit: het leggen van de nadruk op ouders en op samenwerking van organisaties. De samenwerking van hulporganisaties rond kind en ouders moet dwingender gebeuren.

Otten (PvdA) sluit zich aan bij Brouwer. De fractie was op bezoek bij de brede school en vernam dat men steeds positiever is. De gemeente moet zo doorgaan.

Bruins Slot heeft de wet Inburgering gemist. Die valt onder Leert. Taal van ouders moet prioriteit krijgen.

Van der Weg (PvdA) vraagt of de oorzaken bekend zijn van de achterstanden in Drenthe.

Sellis antwoordt dat het rapport van de Inspectie wijst op achterstanden van kinderen en op het aantal zwakke scholen in het noorden. Taal is de sleutel van alles, waarbij de vroege periode erg belangrijk is. Cultuur is belangrijk, vandaar de aandacht voor houding. Achterstandkinderen blijken opdrachten wel goed uit te voeren. Er is een breed pallet oorzaken. Het is moeilijk deze achterstanden weg te werken.

Wethouder Bargeman wijst op de rol van het Centrum voor Jeugd en Gezin.

Vanuit de raadszaal wordt gevraagd of het spreken van minder dialect thuis de oplossing is.

Sellis zegt dat dit niet de oplossing is. Het gaat veel verder.

Van Heugten signaleert een dilemma: bij VVE bestaat geen leerplicht.

Sellis zegt dat een deel van VVE op school wordt uitgevoerd. Verder is belangrijk dat ouders worden gemotiveerd, die niet zomaar tot iets gedwongen kunnen worden.

Sellis behandelt de laatste sheet waarbij twee aandachtspunten aan de orde komen.
Ten eerste de effectiviteit van VVE-beleid:
• De juiste uitvoering is essentieel. Op dit punt heeft Hoogeveen soms verkeerde keuzes gemaakt, bijvoorbeeld door alle kinderen naar het VVE te willen laten gaan. Beter is alleen doelgroepkinderen te benaderen.
• Een ander dilemma is: VVE is, als het goed gebeurt, duur en intensief. De vraag is of het overal in verdunde vorm of in enkele gebieden in stevige vorm moet worden aangeboden. Het ideaal is vier dagdelen en twee leidsters per groep.

Berkenbosch vraagt of de raad een overzicht van de kosten kan ontvangen.

Sellis zegt dat het verder gaat dan alleen de kosten. De vraag is ook of ouders vier dagdelen gewenst vinden.

Wethouder Bargeman zegt toe dat de raad een kostenoverzicht zal ontvangen. Het gaat om enkele tonnen en één extra dagdeel kost 45.000 euro per groep.

Sellis vervolgt over het aandachtspunt effectiviteit VVE-beleid:
• Het meten van de vooruitgang van de kinderen. Dit is een aandachtspunt in het programma.
• De gemeente is verantwoordelijk voor de voorschoolse periode. Dit wordt verder uitgewerkt. Het Rijk heeft de scholen verantwoordelijk gemaakt voor de vroegschoolse periode. De scholen hebben er geld voor ontvangen en de gemeente probeert afspraken te maken.
Het tweede aandachtspunt, samenwerking met partijen:
• De gemeente is voor het halen van zijn doelen steeds vaker afhankelijk van andere organisaties en instellingen, waaronder het onderwijs. Het werk uit de voorschoolse periode moet worden voortgezet, anders verdampen de resultaten. De gemeente kan organisaties niet dwingen.

Huijgen vindt dat het onderwijs geen knip voor de neus waard is als zij het werk vanuit VVE niet oppakken en voortzetten.

Hiemstra vraagt zich af wat er gebeurt als de gemeente tegen scholen zegt dat het werk niet goed gebeurt.

Bruins Slot neemt aan dat met scholen convenanten kunnen worden afgesloten.

Sellis zegt dat dit punt in de Lokale Educatieve Agenda als gezamenlijk thema is benoemd. Er is sprake van een grote mate van vrijblijvendheid.

Van Heugten wijst op de meting aan het eind van de basisschool. Als zou blijken dat VVE een positieve invloed heeft, zouden scholen blij moeten zijn om bij VVE te kunnen aansluiten.

Sellis zegt dat dit klopt.

Van de Belt (GroenLinks) vraagt hoe de voortzetting van VVE is bij naschoolse opvang. Daar heeft de gemeente wel invloed.

Sellis bevestigt dit en zegt dat hetzelfde geldt voor de relatie naar de ouders thuis. Dit punt is nog niet voldoende uitgewerkt.

Wethouder Bargeman reageert op de opmerking van Huijgen over de rol van de scholen. De gemeente praat met scholen over de ontwikkeling van een onderwijsmonitor. Elke school kan daarmee op taal en rekenen gaan meten en zichzelf vergelijken met gemiddelden. Scholen vertonen enige aarzeling om mee te doen. De gemeente wil dit bespreekbaar maken, een vergelijking kan helpen om onderdelen te verbeteren.
Op een vraag van Berkenbosch antwoordt de wethouder dat er wel een Drentse onderwijsmonitor bestaat maar dat de gemeente wil dat elke school het zelf doet om ervan te leren en acties te nemen.

Berkenbosch vindt het goed dat scholen elkaars resultaten kennen en zo de prestaties kunnen verbeteren.

Hiemstra vraagt hoe de onderwijsmonitor het effect van VVE kan laten zien. Is er een nulmeting geweest?

Wethouder Bargeman antwoordt dat daarvoor een onderwijsmonitor op Hoogeveens niveau nodig is. De Drentse monitor geeft wel cijfers maar geen oorzaken. Op schoolniveau kan dit wel.

Hiemstra maakt een opmerking over de Hoogeveense aanpak om jongeren van school naar werk door te leiden. Hoogeveen doet dit goed. Dit is toch een doel? Spreker heeft dit gemist.

Sellis zegt dat dit inderdaad een doel is en dat dit door haar genoemd is als onderdeel van het voorkomen van schooluitval. Het had ook apart gekund.

Prigge geeft Sellis een compliment voor de presentatie.

Berkenbosch is eveneens tevreden over de presentatie en vraagt of dit vaker kan. Wanneer komt dit onderwerp opnieuw aan de orde?

Wethouder Bargeman zegt dat dit in de voorjaarsnota aan de orde komt.

Huijgen had graag van tevoren geweten dat alleen het programma Leert aan de orde kwam. Hij vindt de presentatie uitstekend.

De voorzitter zegt dat alleen voor Leert is gekozen om een goede uitwisseling van informatie te krijgen.

Brouwer ziet graag dat de volgende keer inburgering wordt besproken.

Wethouder Bargeman zegt dat dit samen met onder andere het participatiebudget in de raad komt.

Toezegging wethouder Bargeman:
De raad ontvangt een kostenoverzicht in verband met de voor- en vroegschoolse educatie.

De voorzitter sluit de behandeling van dit punt.

3. Er wordt geen gebruik gemaakt van de rondvraag.

De voorzitter sluit het blok informeren.