Verslag meningvormen 10 september 2009.

Aanwezig: Klaas van der Laan, (voorzitter), Jan Ballast, Rolien van de Belt, Rob Berkenbosch, Bert Boersma, Bert Bouwmeester, Jan Braam, Sjoukje Brouwer, Jose Bruins Slot, Ellen van Heugten-Steenbergen, Gert Huijgen, Lucas Hummel, Hendrikus Loof, Bé Okken, Jerk Otten, Bert Otten, Henk Prigge, Wicher van Regteren, Henk Reinders, Hennita Schoonheim-Lunenborg, Frank Snippe, Arend Steenbergen, Jan Stoefzand, Mark Strolenberg, Mark Tuit, Gert Vos, Wim Warrink, Henk van de Weg, Jan Alting, Erik Giethoorn en Jan-Pieter Wind (griffier).

Verder aanwezig: Elias de Haan, Anno Wietze Hiemstra, Jan Steenbergen en Iwan Valk namens de rekenkamercommissie, alsmede wethouder Ton Bargeman.

Verslag: Zwaantinus Jeuring (Notuleerservice Nederland).

De agenda luidde als volgt:
1.    Spreekrecht
2.    Onderzoek verkoop bedrijventerreinen
3.    Rondvraag.

Het volgende wordt naar voren gebracht.

1. Spreekrecht
Er wordt geen gebruikgemaakt van het spreekrecht.

2. Onderzoek verkoop bedrijventerreinen
De voorzitter zegt dat de rekenkamercommissie de fractievoorzitters heeft geïnformeerd. Nu is het vervolg in meningvormen.

Loof (PvdA) zegt ter inleiding dat de PvdA vindt dat de raad serieus dient om te gaan met zijn controlerende verantwoordelijkheid. Dat vergt uiterste zorgvuldigheid en integriteit van de raad. Dit vraagt van de raad transparantie en het inzage geven in de redenen om onderzoek te laten instellen naar vermeende misstanden. De PvdA staat voor het bedrijven van fatsoenlijke politiek.
In 2007 deelde de fractie Gemeentebelangen mee onderzoek te doen naar het grondbedrijf. Begin 2008 kwam Gemeentebelangen naar buiten met het verhaal over vermeende miljoenenfraude bij gemeentelijke grondtransacties van bedrijventerreinen. Helaas werd eerst de pers te woord gestaan en kwam daarna de raad aan de beurt. Het was geen zakelijk verhaal maar Gemeentebelangen gebruikte meteen grote woorden.
In de publiciteit werd gezegd dat 50.000 m2 niet terug te vinden zou zijn in de boeken, en dat vele miljoenen euro’s zoek zouden zijn. Spreker citeert uit het artikel van 26 januari 2008 in het Dagblad van het Noorden waarin Gemeentebelangen laat doorklinken dat fraude niet is uit te sluiten. In dezelfde krant staat twee dagen later dat Gemeentebelangen wil weten waar de miljoenen zijn gebleven. Spreker heeft de tekst van de artikelen gecheckt bij de journalist en het blijken geautoriseerde artikelen te zijn. Op 28 januari meldt de fractievoorzitter van Gemeentebelangen dat het onderzoek van Gemeentebelangen zich ook op de integriteit van het college richt. Spreker merkt op dat het zaken betreft waarvoor het vorige college verantwoordelijk was.
Het gevolg is een enorme onrust binnen en buiten de gemeente. De fractievoorzitters komen al snel bijeen. Het verzoek aan Gemeentebelangen om het onderzoek aan de raad ter beschikking te stellen en openbaar te maken, is tot op heden niet opgevolgd.

Okken (Gemeentebelangen) merkt op dat het door Loof genoemde verzoek absoluut niet bekend is bij Gemeentebelangen.

Loof constateert dat vijf fractievoorzitters bevestigen dat het verzoek aan de heer Steenbergen is gedaan, en dat alleen de heer Steenbergen ontkent dat het is gedaan.
De onrust kon niet worden genegeerd en daarom is collectief besloten de rekenkamercommissie te vragen onderzoek te doen naar de grondtransacties bij bedrijventerreinen in de periode 1999-2006. Dat is nauwkeurig door de rekenkamercommissie gedaan. Gedurende de anderhalf jaar van het onderzoek hing over Hoogeveen een zweem van verdachtmaking en fraude, die vooral voor de ambtelijke organisatie betekende dat al die tijd een onterechte twijfel bestond over zoiets wezenlijks als integriteit.
Spreker gaat in op de twee hoofdvragen die de rekenkamercommissie heeft behandeld. Hij leest de antwoorden voor die de rekenkamercommissie op de vragen heeft gegeven. Uit de antwoorden blijkt dat de rekenkamercommissie geen frauduleuze zaken constateerde in de gemeentelijke boekhouding. Er is niets gevonden van de door Gemeentebelangen veronderstelde sjoemelpraktijken. Er bleef niets over van de door Gemeentebelangen gemaakte verdachtmakingen. Gemeentebelangen bleef geloven in die verdachtmakingen, dat toont een nieuw artikel in het Dagblad van het Noorden aan.
Het rapport heet ‘Tot op de bodem’. ‘Diep in het stof’ is de conclusie van de PvdA over Gemeentebelangen. De resultaten van dit onafhankelijke onderzoek vereisen dat Gemeentebelangen haar excuses aanbiedt: excuses aan het college, aan de gemeentelijke organisatie en aan geheel Hoogeveen.
Tot slot legt spreker uit wat hij bedoelde met de uitspraak van hem in de krant, vlak na het verschijnen van het onderzoeksrapport, dat deze kwestie het failliet van Gemeentebelangen illustreert. Als volksvertegenwoordiger heeft iemand taken en verantwoordelijkheden. Die positie mag niet worden misbruikt door in het openbaar eerst ernstige uitspraken te doen en daarna de feiten te zoeken.
Spreker bedankt de rekenkamercommissie voor de zorgvuldige handelwijze en de presentatie van het geheel. De PvdA heeft geen aanvullende vragen. De fractie heeft kennisgenomen van de reactie van het college. De PvdA is tevreden met de wijze waarop het college heeft gereageerd op de aanbevelingen van de rekenkamercommissie.

Reinders (CDA) complimenteert Gemeentebelangen vanwege het feit dat die partij helderheid wilde verschaffen en daar veel tijd en energie in stak. Dat is op zich lovend.
Grondzaken is een ingewikkelde materie, ook voor raadsleden. Meer transparantie in de verslaggeving is een landelijke ontwikkeling waar Hoogeveen aan meedoet. Gemeentebelangen kreeg niet de door haar gewenste antwoorden. Omdat Gemeentebelangen de integriteitkwestie aan de orde stelde, konden de fractievoorzitters niet anders dan aan de rekenkamercommissie vragen een onderzoek in te stellen.
Volgens het CDA is Gemeentebelangen in de fout gegaan door de integriteit van het college ter discussie te stellen. Gemeentebelangen oordeelde, voordat men wist hoe het zat. Het is niet niks om via de pers een beeld neer te zetten van mogelijke fraude en gesjoemel. Dat veroorzaakte veel pijn bij medewerkers en collegeleden.
De uitkomsten van het onderzoek zijn klip en klaar. Spreker feliciteert de organisatie en het college. De organisatie verricht goed werk, de basis in Hoogeveen is goed en de medewerkers zijn integer.
Spreker stelt de volgende vragen aan Gemeentebelangen:
•    Het gedrag van Gemeentebelangen zou zijn bepaald door signalen uit de samenleving. De rekenkamercommissie heeft een door haar ontvangen signaal uit de samenleving naast zich neergelegd, omdat de betrokkene een geschil had met de gemeente. Spreker vraagt Gemeentebelangen meer te zeggen over die signalen. De andere fracties weten niets en hebben er geen kennis van kunnen nemen.
•    Hoe kijkt Gemeentebelangen aan tegen het gehele proces?
•    Wat vindt Gemeentebelangen van het door die partij opgeroepen wantrouwen? Is het dat allemaal waard geweest?
•    Overweegt Gemeentebelangen excuses aan te bieden aan de organisatie en het college voor de verdachtmakingen al voor het uitkomen van het onderzoek?
•    Hoe kijkt Gemeentebelangen aan tegen het eigen functioneren in de Hoogeveense politiek? Gaat politiek over inhoud en over keuzes die moeten worden gemaakt?
•    Voelt Gemeentebelangen zich verantwoordelijk voor het als raad samen verder ontwikkelen van Hoogeveen? Of is het voor Gemeentebelangen meer een kwestie van prijsschieten: zodra Gemeentebelangen iets hoort meteen in de openbaarheid van leer trekken tegen de organisatie? En dat is de organisatie waar de gehele raad uiteindelijk eindverantwoordelijke is, een raad waar ook Gemeentebelangen nog deel van uitmaakt.
Het CDA hoort graag de mening van Gemeentebelangen. Het CDA kiest niet voor goedkoop scoren en weet zich verantwoordelijk voor wat ze zegt en doet. Raadsleden hebben hier een voorbeeldfunctie.

Steenbergen (VVD) merkt op dat hij op sommige punten hetzelfde zal zeggen als de vorige sprekers. Grondexploitatie is een ingewikkeld proces: het gaat om aan- en verkoop, ruiltransacties en taxaties.
Het onderzoek heeft lang geduurd maar de doelstelling dat er geen twijfel mocht blijven bestaan, was erg duidelijk. De aanbevelingen kan de organisatie ter harte nemen om de grondexploitatie transparanter te maken. De reactie van het college is volstrekt helder: er zijn voldoende controlemomenten om het proces te volgen en automatisering maakt het inmiddels overzichtelijker. Er is geen enkele afwijking aangetroffen in de grondexploitatie. De VVD is daar erg blij mee. Er is geen fraude aangetoond en de – onze– organisatie heeft gewoon haar werk gedaan. De vraag die overblijft, is of het onderzoek van Gemeentebelangen wel degelijk was. De rekenkamercommissie merkt hierover op dat de conclusies in haar rapport helder zijn om een oordeel te kunnen geven.
De VVD is toentertijd erg geschrokken van de cijfers van Gemeentebelangen. Het rapport moest er komen om volledige duidelijkheid te verkrijgen. De fractievoorzitters konden niet anders dan de rekenkamercommissie dit te laten onderzoeken. Gemeentebelangen heeft Hoogeveen met deze manier van politiek bedrijven schade berokkend. De VVD vindt het ver onder de gordel om de gemeente Hoogeveen vooraf in de krant zo stellig van fraude te betichten. Het had Gemeentebelangen gesierd als men het onderzoek had afgewacht.
En nu gewoon sorry zeggen? De VVD vindt dat Gemeentebelangen de nodige duidelijkheid moet verschaffen over de vertoning en zij neemt aan dat ook Gemeentebelangen vindt dat het rapport duidelijk is. De VVD eist openlijke publieke excuses aan de organisatie, het college en aan de raad, en bovenal aan de inwoners van Hoogeveen.
Hoogeveen heeft imagoschade opgelopen. Dat heeft effect op bedrijven en inwoners, en de VVD wil openlijk weten of Gemeentebelangen zich de implicaties van dit handelen heeft gerealiseerd.

Vos (ChristenUnie) zegt ongetwijfeld in herhaling te vervallen maar hij spreekt zijn volledige betoog uit.
Begin 2008 schrok de ChristenUnie erg van de berichten van Gemeentebelangen. Gemeentebelangen spreekt over gesjoemel en mogelijke fraude in twee door Gemeentebelangen geautoriseerde persartikelen. Gemeentebelangen wekt hiermee de indruk dat het grondbedrijf zo ongeveer het wilde westen is qua financiën, juridische zaken en integriteit. Spreker vindt het logisch dat zijn fractie dan spreekt over verdachtmakingen. De ChristenUnie vond dat dit tot op de bodem moest worden uitgezocht.
De zes fractievoorzitters wilden duidelijkheid en kozen voor een onderzoek tot op de bodem. De ChristenUnie vindt dat er met dit onderzoek volledige duidelijkheid is gekomen.
Spreker noemt de voor de ChristenUnie belangrijke uitkomsten van het onderzoek. Ten eerste zijn er totaal geen onregelmatigheden en geen onrechtmatigheden geconstateerd. Ten tweede heeft het college zeer adequaat en meer dan afdoende op de aanbevelingen van de rekenkamercommissie gereageerd.
De ChristenUnie neemt met plezier het rapport ter kennisneming aan, met een zeer opgelucht gevoel. Daarmee is het probleem niet de wereld uit, er is te veel gebeurd. Spreker brengt daarom de drie volgende punten naar voren:
•    Spreker geeft het college en de organisatie complimenten voor de inzet bij en de medewerking aan dit onderzoek en voor hun mentale veerkracht.
•    Spreker geeft complimenten aan de organisatie en het college voor het op orde hebben van processen en administratie van het grondbedrijf zonder onregelmatigheden en onrechtmatigheden. Dat is voor de ChristenUnie een belangrijke uitkomst.
•    Spreker doet een oproep aan de fractie Gemeentebelangen zich niet te verschuilen achter allerlei detailvragen. Voor de ChristenUnie hoeven de schriftelijk gestelde vragen van Gemeentebelangen niet te worden beantwoord om het rapport voor kennisgeving te kunnen aannemen en te kunnen vaststellen.
Tot slot richt spreker zich tot Gemeentebelangen: “Fractie Gemeentebelangen, doe je naam eens eer aan en doe vanavond zelf wat je anders van een wethouder had verwacht als de uitkomsten waren geweest zoals je vooraf had gesuggereerd.”
Spreker roept Gemeentebelangen op haar excuses aan te bieden en pas dan over te gaan tot de orde van de dag.

Van de Belt (GroenLinks) begint haar betoog met een anekdote over een vermeende zere teen van haar, om daarmee te illustreren dat het ongeveer zo zal zijn gegaan met de vermoedens over de onregelmatigheden bij de verkoop van bedrijventerreinen: de raadsleden van Gemeentebelangen meenden dat er wat aan de knikker was, gingen op onderzoek uit en kregen het gaandeweg hoe langer hoe benauwder. Gemeentebelangen zocht door tot ze dachten iets te pakken te hebben en bespraken hun zorgen daarna eerst eens met de pers, en toen met de fractievoorzitters.
Uiteindelijk is de rekenkamercommissie gevraagd onderzoek te doen en het resultaat ligt er met een reactie van het college. De zinspelingen van Gemeentebelangen over frauduleuze handelingen en integriteit zijn zeer onverstandig. Dat is vervelende stemmingmakerij en koren op de molen van de heren journalisten. En wat het ergste is: dit soort berichten doet het vertrouwen in de gemeente en de gemeentepolitiek geen goed en versterkt het gevoel bij bepaalde groepen burgers dat het hier een zootje is. Wie wil dat nou? GroenLinks niet.
Het onderzoek richtte zich op de getrouwheid van de administratie, de rechtmatigheid van handelingen en de conformiteit met de voorschriften voor aan- en verkopen van gronden. Deze aspecten liggen vooral op het terrein van de accountant en niet direct op dat van de rekenkamercommissie. Het is dus terecht dat de rekenkamercommissie het onderzoek heeft uitbesteed aan een accountantsbureau.
Het onderzoek is zeer grondig uitgevoerd en gebleken is dat alles gelukkig in orde is. De ambtelijke organisatie verdient een compliment en de accountant kan opgelucht ademhalen. Ook college en raad zijn opgelucht. De vermoedens van Gemeentebelangen blijken niet te kloppen.
GroenLinks voelt er niet voor om Gemeentebelangen nu alleen maar aan de schandpaal te nagelen en andere veroordelingen uit te voeren. GroenLinks wil niet handelen op de manier zoals Gemeentebelangen heeft gedaan. Grondbeleid is een ingewikkelde materie en Gemeentebelangen raakte er de weg kwijt.
De rekenkamercommissie gaat terecht in op de vraag hoe de raad zodanig inzicht kan krijgen in grondbeleid, dat de aan de rekenkamercommissie gestelde vragen niet meer nodig zijn. Terecht beveelt de rekenkamercommissie de handleiding grondbeleid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken aan raadsleden aan.
GroenLinks vindt dat de aanbevelingen moeten worden overgenomen en uitgevoerd en dat er op korte termijn en plan van aanpak komt. Spreker zegt tegen de fractie Gemeentebelangen: “Elke politieke partij wil graag scoren, maar deze gemeente is geen voetbal”.
Spreker vraagt zich af of excuses aanbieden voldoende is. Tegen haar eigen kinderen zegt zij altijd: “Ik heb liever dat jullie het niet weer doen”.

Okken (Gemeentebelangen) las vanmorgen in de krant over Gemeentebelangen als schietschijf in dit debat. Ter bescherming zit Alting naast hem.

Loof vindt dat het onderwerp te serieus is om grappen over te maken.

Okken begint zijn betoog met de opmerking dat hij niet ondersteboven is van de reacties van de andere fracties. Hij wijst erop dat de andere fracties de juiste zaken wel in de juiste tijdspanne moeten neerzetten, en niet de indruk moeten wekken dat Gemeentebelangen ad hoc al vele keren bij de pers was geweest voordat de fracties door Gemeentebelangen waren geconsulteerd.
Spreker gaat achtereenvolgens in op een stukje voorgeschiedenis en een aantal aan de rekenkamercommissie te stellen vragen, terwijl in tweede termijn de finale conclusie wordt getrokken.
Onder het motto ‘vertrouwen is goed, controle is beter’, heeft Gemeentebelangen in 2007 onderzoek gedaan naar grondtransacties binnen de gemeente. Dit gebeurde naar aanleiding van berichten en signalen die de fractie ontving over een aantal grondtransacties: meer dan één, gedurende een langere periode. De fractie concludeerde dat dit nader moest worden bekeken op juistheid. Dat was de reden dat Gemeentebelangen begin 2007 aan haar onderzoek begon. Gemeentebelangen heeft een verzoek gedaan aan het college om inzage te verkrijgen in alle stukken, documenten, transacties en dossiers betreffende de periode 1999-2006.

Reinders zegt dat hij een vraag gesteld heeft over de signalen. Spreker heeft Okken het woord signalen horen noemen, maar heeft geen uitleg gehoord over wat die signalen precies waren. Het is al vaker aan Gemeentebelangen gevraagd en Okken krijgt nu de kans dit te beantwoorden.

Okken antwoordt dat deze vraag tijdens het betoog beantwoord zal worden.
De raad is geïnformeerd over het toenmalige verzoek van Gemeentebelangen om inzage in alle dossiers. De raad heeft de gelegenheid gekregen ook kennis te nemen van die dossiers. Volgens informatie van spreker hebben alleen Alting en hijzelf deze dossiers bekeken en hebben de andere raadsleden geen moeite genomen daar kennis van te nemen.

Loof vraagt of de andere fracties zich dat moeten aantrekken.

Okken zegt dat dit een constatering van hem is.

Loof vraagt waarom Okken deze constatering maakt.

Okken vindt dat de fracties een grote broek aantrekken nu blijkt dat de zaken er gelukkig anders voorstaan.

Loof zegt dat de andere fracties blijkbaar niet de signalen uit de samenleving hadden die Gemeentebelangen wel had. Spreker constateert dat Okken steeds maar weigert met deze signalen voor de dag te komen, en dat Okken nu de andere fracties verwijt dat zij de stukken niet hebben doorgenomen.

Okken wil eerst zijn betoog afmaken en zal dan eventuele vragen beantwoorden. Gemeentebelangen heeft 360 dossiers c.q. transacties trachten door te spitten in het eerste onderzoek. Naar aanleiding van dit eerste onderzoek heeft Gemeentebelangen getracht inzicht te krijgen in de verkopen van de verschillende complexen, de kavelverkopen en de vierkante meters. Uit het eerste onderzoek kwamen grote verschillen naar voren, meer dan 5 ha.

Loof begrijpt hier niets van. Zo juist zijn vijf fractievoorzitters aan het woord geweest die in wisselende bewoordingen vragen hebben gesteld aan Gemeentebelangen en principiële kwesties naar voren hebben gebracht. Nu vertelt Okken het hele verhaal dat voor de fractievoorzitters de aanleiding was de rekenkamercommissie aan het werk te zetten. Vanavond staat de bespreking van het rapport op de agenda. Het verhaal van Okken is niet relevant. Spreker zegt graag antwoord te willen krijgen op de door de fracties gestelde vragen.

Okken zegt daar door deze interrupties niet de gelegenheid voor te krijgen. Spreker was niet van plan alleen vragen te beantwoorden en voor de rest te zwijgen.

Van de Belt (GroenLinks) zegt dat Okken allemaal bekende materie naar voren brengt, dat is niet relevant.

Vos (ChristenUnie) merkt op dat het onderzoek van de rekenkamercommissie op de agenda staat, en niet het onderzoek van Gemeentebelangen. De fractievoorzitters hebben daarom niet het onderzoek van Gemeentebelangen besproken. Dat moet Okken ook doen en spreker is benieuwd wat Gemeentebelangen daarvan vindt.

Steenbergen (VVD) zegt dat hij in zijn betoog had gevraagd wat de degelijkheid is van het onderzoek van Gemeentebelangen. Aangegeven is dat de conclusies daarover uit het rapport van de rekenkamercommissie kunnen worden vernomen. Dat is het geagendeerde rapport.

Okken zegt dat zijn fractie daar een duidelijke mening over heeft en dat hij die nog op tafel gaat leggen. Spreker neemt aan dat zijn fractie vanavond niet het woord wordt ontnomen.
De dossiers, documenten en aantekeningen die in het eerste onderzoek werden bekeken, deden bij Gemeentebelangen de wenkbrauwen fronsen. Dat leidde ertoe dat in een tweede onderzoek van Gemeentebelangen naar de financiële kant van de zaak werd gekeken. Toen alle dossiers opnieuw werden doorgespit, bleken sommige niet meer aanwezig en bleken grote verschillen met de jaarcijfers. Vervolgens werden op verzoek van Gemeentebelangen enkele gesprekken met de algemeen directeur gevoerd over de grote verschillen bij de vierkante meters grond en werd de zorg uitgesproken over de financiële aantekeningen in de dossiers.
Spreker merkt op dat er naast het onderzoek van Gemeentebelangen en van de rekenkamercommissie nog een derde onderzoek is geweest, namelijk een onderzoek van de algemeen directeur, uitgevoerd door medewerkers naar de bevindingen over het onderzoek van Gemeentebelangen.

Loof maakt nogmaals bezwaar tegen het betoog van Okken, dit is vanavond niet aan de orde. Okken spreekt niet over het agendapunt.

Okken hecht eraan dit hier te melden.

Loof herhaalt dat het niet aan de orde is, het is afgestraft door het rapport van de rekenkamercommissie. Okken geeft alleen maar de aanleiding weer tot het onderzoek van de rekenkamercommissie. En dat rapport is nu aan de orde.

Okken zegt in te willen gaan op het onderzoek van de algemeen directeur.

Loof interrumpeert en zegt dat Okken tegen een muur praat.

Okken zegt dat Loof niet degene is die bepaalt wat de raad zegt.

Loof zegt zich tot de voorzitter te wenden.

De voorzitter verzoekt Okken de voorgeschiedenis kort samen te vatten.

Okken zegt daar bijna klaar mee te zijn.

Vos verzoekt Okken afstand te nemen van zijn opmerking dat de andere fractievoorzitters ‘geen moeite’ namen om de dossiers en de stukken in te zien. De andere fractievoorzitters hadden daar geen behoefte aan en dat is iets anders dan ‘geen moeite’ nemen. Spreker wil dat Okken de woorden ‘geen moeite’ terugneemt, nu al. Voor spreker hoeft er geen tweede termijn te komen. Er is maar één onderzoek en daar zijn de andere fractievoorzitters op ingegaan.

Okken vervolgt en zegt dat de conclusies van het tweede onderzoek van Gemeentebelangen met de algemeen directeur zijn besproken. Er zat veel licht tussen dat onderzoek en het onderzoek van de algemeen directeur. De algemeen directeur constateerde dan ook dat ook in dat onderzoek niet helder werd hoe de zaken ervoor stonden.

Steenbergen (VVD) wijst Okken erop dat ook dat licht is weggenomen.

Okken is bijna klaar met zijn betoog en zegt dat dit voor Gemeentebelangen reden was om advies van een extern iemand te vragen. In juli 2007 vond een onderhoud met de toenmalige burgemeester plaats naar aanleiding van alle perikelen. De uitkomst van dat gesprek was dat Gemeentebelangen telkens achter de feiten aan loopt. Op basis van adviezen zijn opnieuw dossiers, documenten en stukken opgevraagd.

Steenbergen (VVD) merkt op dat deze raad heeft gekozen voor het onderzoek van de rekenkamercommissie en niet voor het onderzoek van Gemeentebelangen. Het onderzoek van de rekenkamercommissie is volstrekt onafhankelijk geweest, zonder aanzien des persoons. Dat rapport ligt nu voor ter bespreking. Spreker sluit zich hiermee aan bij de opmerkingen van andere fractievoorzitters.

De voorzitter stelt vast dat de voorgeschiedenis nu voldoende duidelijk is en hij verzoekt Okken in te gaan op het rapport van de rekenkamercommissie.

Okken wil nog één laatste punt naar voren brengen. Nadat Gemeentebelangen nadere stukken had opgevraagd, zijn deze deels gegeven en anderzijds bewust achtergehouden.

Van de Belt vraagt Okken wie nu weer door hem wordt beschuldigd.

Steenbergen (VVD) stelt vast dat dit niets te maken heeft met de opdracht die ook Gemeentebelangen aan de rekenkamercommissie heeft gegeven.

Okken zegt dat dit laatste klopt.

Loof vindt dat Van de Belt een heel goede vraag stelt: wie wordt nu weer door Okken beschuldigd?

Okken wil verder gaan met zijn betoog over de onderzoeken van Gemeentebelangen.

Van de Belt interrumpeert en zegt dat Okken een beschuldiging doet. Okken moet dan zeggen wie de gegevens heeft achtergehouden. Okken gaat maar door, nu is het tijd om eens antwoord te geven.

Okken zegt dit van plan te zijn. Spreker verwijst naar een mailberichtenverkeer van 9 november 2007 waarin Gemeentebelangen de dossiers vroeg die van belang werden gevonden en waarvan zij een deel niet heeft gekregen. De organisatie kwam volgens spreker toen met het verhaal dat Gemeentebelangen in overleg met meneer x moest bekijken welke dossiers nog zijn te vinden. De afzender van de mail zei ze eerst zelf te willen zien omdat de stukken niets met bedrijfsvoeringstukken te maken hadden. Spreker zegt dat Gemeentebelangen namelijk om bedrijfsvoeringstukken had gevraagd.

Loof verzoekt om een schorsing van de vergadering voor overleg met de andere fractievoorzitters.

De voorzitter schorst de vergadering.

De voorzitter heropent de vergadering en geeft het woord aan Loof.

Loof zegt voldoende tijd voor overleg met de fractievoorzitters te hebben gehad. De vergadering kan worden voortgezet.

De voorzitter geeft het woord aan Okken.

Okken stelt enkele vragen over het rapport van de rekenkamercommissie.
De eerste vraag gaat over bladzijde 4, onder ‘opmerkingen accountants’. Spreker vraagt wat daar wordt bedoeld, één of twee jaar of de gehele periode.
De tweede vraag gaat over bladzijde 4, punt 1.2: spreker vraagt een nadere toelichting op ‘de gehanteerde normkaders’.
De derde vraag gaat over bladzijde 4, punt 1.4, onder het kopje ‘complex’. Spreker vraagt een nadere toelichting op de passage ‘reconstructie van dossiers’.
De vierde vraag gaat over bladzijde 5, punt 1.4, onder het kopje ‘moeizame start’. Spreker vraagt een nadere toelichting op het daar genoemde indringende overleg.

De voorzitter geeft het woord aan De Haan van de rekenkamercommissie.

De Haan (rekenkamercommissie) zegt dat de rekenkamercommissie gisteren een aantal schriftelijke vragen van Okken heeft ontvangen met het verzoek die te beantwoorden. De rekenkamercommissie kan dat niet zo snel omdat zij de nodige zorgvuldigheid wil betrachten en omdat vanwege het technische karakter van de vragen de accountant erbij wordt betrokken. De vragen worden schriftelijk beantwoord en aan de raad toegezonden.
Spreker gaat eerst in op de vierde vraag van Okken over de moeizame start. Het is inderdaad een moeizame start geweest. In een overleg met vertegenwoordigers van de organisatie en de wethouder heeft de rekenkamercommissie gezegd dat er een opdracht van de gemeenteraad ligt en dat de rekenkamercommissie verantwoordelijk is voor de uitvoering en de inrichting van het onderzoek. In dat gesprek heeft de rekenkamercommissie gezegd dat de medewerking van de organisatie nodig is bij het onderzoek. Spreker zegt, in zijn eigen woorden, dat de organisatie vragenderwijs opmerkte of de rekenkamercommissie zich wel realiseerde hoeveel werk dat betekende. De rekenkamercommissie heeft zich dat gerealiseerd en heeft gezegd dat zij antwoord wil ontvangen op haar vragen. Dat is toen stevig neergezet omdat de rekenkamercommissie ‘nultolerantie’ wil, wat inhoudt dat niet steekproefsgewijs een willekeurig aantal dossiers wordt bekeken. De rekenkamercommissie verwachtte vanwege die nultolerantie een stevige inspanning van de organisatie. Vervolgens heeft de organisatie een brief gestuurd die de raad heeft kunnen lezen. De organisatie nam aan dat hiervoor externen moesten worden ingehuurd en stelde voor een pilot te houden om te bekijken hoeveel menskracht dit zou vergen. De rekenkamercommissie had hier begrip voor: zij wist dat het voor een organisatie niet mogelijk is dergelijke vragen met een druk op de knop te beantwoorden. Het zorgde wel voor enige vertraging. Dat is bedoeld met een ‘moeizame start’. Uiteindelijk is het prima in orde gekomen. Het overleg van de rekenkamercommissie met de organisatie heeft ertoe geleid dat beide elkaar goed zijn gaan begrijpen. Spreker zegt dat er voor de rekenkamercommissie op dit punt ‘niets meer ligt’.

De voorzitter verzoekt het college de vraag over het integraal overnemen van de adviezen van de rekenkamercommissie te beantwoorden.

Wethouder Bargeman zegt dat het college een flink aantal verbeteringen, die in het rapport staan, de afgelopen jaren al heeft uitgevoerd. Het zijn verbeteringen van de administratieve processen. Maar het college heeft meer gedaan. Aan het begin van deze periode zijn zaken ontkoppeld: de portefeuilles ‘grondzaken’ en ‘ontwikkelt’ zijn bij verschillende wethouders ondergebracht om de transparantie te vergroten. De wethouder zegt toe dat het college de aanbevelingen naast wat al is gebeurd, zal leggen. De raad zal hierover worden geïnformeerd en het college zal aangeven of aanbevelingen die nog niet zijn uitgevoerd, worden overgenomen.

De voorzitter vraagt of de raad behoefte heeft aan een tweede ronde.

Loof stelt een vraag aan de rekenkamercommissie. Gisteren heeft de rekenkamercommissie nog schriftelijke vragen ontvangen van Gemeentebelangen die schriftelijk worden beantwoord. De raad neemt het rapport vanavond voor kennisgeving aan, en daarmee is het voor de raad klaar en af. Spreker vraagt of de rekenkamercommissie nog vragen gaat beantwoorden die morgen aan haar worden gesteld.

De voorzitter wijst erop dat alle raadsleden altijd en overal vragen over mogen stellen.

Loof zegt dat het nu over dit rapport gaat dat de raad voor kennisgeving aanneemt. De raad stelt het niet vast. Het is een eindrapport. Er staan aanbevelingen in waarop de wethouder heeft gereageerd. Voor de raad is het daarmee klaar. De rekenkamercommissie zal de toezegging richting Gemeentebelangen om de vragen te beantwoorden, moeten nakomen. Spreker vraagt van de rekenkamercommissie een antwoord op zijn vraag of vragen die morgen worden gesteld, nog worden beantwoord door de rekenkamercommissie.
Spreker is blij dat Okken na de schorsing een iets andere houding heeft aangenomen en is ingegaan op het rapport. Loof is teleurgesteld dat Okken niet is ingegaan op de aan hem gestelde vragen van fractievoorzitters. Okken heeft daarop totaal niet gereageerd en dat verbaast spreker zeer.

Reinders neemt aan dat Okken dat nog gaat doen. De andere fractievoorzitters hebben veel gevonden en hebben vragen gesteld. Het is netjes als Gemeentebelangen daarop gaat reageren.

De voorzitter geeft het woord aan Okken.

Okken heeft behoefte aan een schorsing voor fractieoverleg.

De voorzitter schorst de vergadering.

De voorzitter heropent de vergadering en geeft het woord aan Okken.

Okken zegt dat de fractie Gemeentebelangen blij is met de conclusies van de rekenkamercommissie. Spreker bedankt de fractievoorzitters voor het in de fractie gestelde vertrouwen. Het siert de raad de koe bij de horens te hebben gevat en een onderzoek door de rekenkamercommissie te hebben gevraagd. Spreker bedankt de rekenkamercommissie voor het degelijke onderzoek en de heldere conclusies en aanbevelingen en bedankt de organisatie voor de inzet. Het heeft de organisatie veel inspanning gekost om de juiste stukken aan te leveren. Gemeentebelangen betreurt datgene wat in de pers is gekomen.

Reinders heeft van Okken nog geen reactie en antwoorden op zijn vragen gehad. Dat Gemeentebelangen zegt te betreuren wat er in de pers is gekomen, vindt spreker een goed begin. Hij hoort graag de andere fractievoorzitters hierover. De vraag over de signalen uit de samenleving mag wat spreker betreft achterwege blijven, maar hij wil wel een antwoord van Okken op zijn vraag over het proces. Een andere vraag is: hoe kijkt Gemeentebelangen tegen het eigen politiek functioneren aan?

Steenbergen (VVD) vindt de laatste zin van Okken redelijk duidelijk, maar spreker heeft nog een punt. De uitspraak van Okken ‘vertrouwen is goed, controle is beter’ is volgens spreker van Lenin, en dat plaatst die uitspraak toch in een ander daglicht.
Spreker stelt een vraag aan de rekenkamercommissie omdat hij verbaasd is dat de fractievoorzitter van Gemeentebelangen achter de tafel van de rekenkamercommissie zit. Dit omdat hij heeft aangegeven niet betrokken te willen zijn bij het onderzoek.
Spreker gaat in op de laatste zin van Okken. Vindt Gemeentebelangen dat ze het zo goed gedaan hebben of gaat Gemeentebelangen nog een stap verder? Met de uitspraak van Okken zegt Gemeentebelangen alleen dat betreurd wordt dat er iets in de pers is gekomen, terwijl de rest van het verhaal onduidelijk blijft.

Vos merkt op dat als vanavond besluitvorming plaatsvindt over het rapport, daarmee het onderzoeksverzoek aan de rekenkamercommissie is afgedaan. Spreker heeft al gezegd dat detailvragen niet moeten worden beantwoord. Een bijkomende reden om het onderzoek af te sluiten, is het beperkte budget van de rekenkamercommissie. Dit kan beter voor andere onderzoeken worden aangewend.
Spreker verzoekt Reinders zijn vraag over het proces iets te nuanceren, omdat vragen hierover tijdens de vorige termijn zijn afgekapt.
De laatste zin van Okken over betreuren wat in de pers is gekomen, vindt de ChristenUnie absoluut onvoldoende. Het afstand nemen van en het aanbieden van excuses is iets anders dan betreuren.

Van de Belt vindt de formulering van de laatste zin van Okken over betreuren wat in de pers is gekomen, erg vaag. Gemeentebelangen neemt daarmee geen verantwoordelijkheid voor de eigen uitlatingen. Dat zou Gemeentebelangen nu wel moeten doen.

Loof sluit zich hierbij aan. Okken heeft in zijn verhaal, waar een groot deel van de raad niet naar wilde luisteren, verdachtmakingen geuit richting de gemeentelijke organisatie. Spreker wil graag dat Okken daar afstand van neemt.

Vos, Steenbergen (VVD), Reinders en Van de Belt sluiten zich hier volledig bij aan.

De voorzitter geeft het woord aan de rekenkamercommissie voor het beantwoorden van de gestelde vragen.

De Haan zegt dat vragen van individuele raadsleden, tijdens dit agendapunt gesteld, beantwoord worden. Zo nodig gebeurt dit morgen of overmorgen. Na afronding van dit agendapunt wordt het rapport overgedragen en is het rapport van de raad. Dan is het voor de rekenkamercommissie over.
De positie van Steenbergen (Gemeentebelangen) als lid van de rekenkamercommissie: spreker legt uit dat de commissie hier zit als complete commissie. De reden is dat alle leden van de commissie zonder enig voorbehoud achter dit rapport staan.

De voorzitter geeft het woord aan Okken.

Okken reageert richting Reinders: Zoals vaker worden raadsleden over zaken benaderd. Dat was aanleiding om dingen nader te bekijken en eventueel te onderzoeken. Dat was de reden om het brede onderzoek te doen.
Okken betreurt dat zoveel commotie is ontstaan na de berichten in de media. Spreker geeft toe dat dit achteraf bezien misschien op een andere manier had moeten worden ingestoken.

Vos vraagt welke andere manier Okken bedoelt of vindt Okken dat Gemeentebelangen dit gewoon niet had moeten doen?

Okken begrijpt nu, en vindt dat jammer, dat de informatie waar Gemeentebelangen over beschikte de raad niet heeft bereikt.

Reinders zegt dat alle andere fracties om de informatie hebben gevraagd, maar deze niet hebben gekregen.

Okken zegt dat dit verzoek Gemeentebelangen niet heeft bereikt. Spreker betreurt dat en zegt dat de discussie dan mogelijk anders was verlopen.

Loof merkt op dat Okken zei blij te zijn met de uitkomsten van het rapport. Spreker vraagt of Okken bereid is afstand te nemen van de gedurende de laatste anderhalf jaar gedane uitlatingen en verdachtmakingen, inclusief de verdachtmaking die Okken vanavond nog een keer deed. Spreker verzoekt Okken hier ja of nee op te antwoorden.

Okken zegt uiteraard blij te zijn met de uitkomsten van het rapport. Naar aanleiding daarvan neemt Gemeentebelangen afstand van de opmerkingen die de media hebben bereikt. Spreker betreurt, dat dit is gebeurd. Met de conclusies van het rapport kan een periode van tien jaar worden afgesloten.

Reinders vraagt Okken of het voor Gemeentebelangen nu zo moeilijk is om tegen de Hoogeveense politiek, de organisatie en de Hoogeveense bevolking te zeggen dat een beeld is neergezet dat niet klopt met de werkelijkheid, en dat daarvoor excuses worden aangeboden.

Steenbergen (VVD) verzoekt Gemeentebelangen eigen conclusies te trekken uit de conclusies van het rapport. Spreker verzoekt Gemeentebelangen excuses aan te bieden en te zeggen dat het volstrekt anders aangepakt had moeten worden.

Vos roept Okken op hetzelfde te doen als hij bij de wethouder zou hebben gedaan, indien het rapport wel die uitkomsten zou hebben gehad. Spreker heeft dat nog niet gehoord.

Okken heeft al gezegd dat Gemeentebelangen het achteraf betreurt dat het op deze manier de media heeft bereikt. Spreker heeft niet het gevoel dat de fractie excuses moet aanbieden. Gemeentebelangen betreurt het maar heeft verder naar eer en geweten gehandeld in het onderzoek.

Reinders stelt een gewetensvraag: spreekt Okken namens zichzelf of spreekt hij namens de gehele fractie Gemeentebelangen? Weigert de gehele fractie om excuses aan te bieden?

Steenbergen (VVD) zegt deze conclusie nu wel te trekken.

Okken zegt dat de fractie het voldoende vindt om aan te geven dat betreurd wordt dat sommige dingen anders hadden moeten lopen.

Reinders begrijpt dat Gemeentebelangen weigert de Hoogeveense samenleving excuses aan te bieden. Als dat een juiste constatering is, kan Okken dat zeggen.

Okken zegt dat Gemeentebelangen niet ziet dat excuses aanbieden nodig is.

Loof zegt dat Gemeentebelangen zich hiermee diskwalificeert als een serieus te nemen politieke partij, zoals spreker al in eerste termijn opmerkte. Daarmee is het wat Loof betreft klaar.

Steenbergen (VVD) sluit zich hier bij aan.

Vos sluit zich eveneens aan bij de woorden van Loof. De situatie is nu dat de ene partij weigert een statement te doen waarop een andere partij wel een statement doet, en dat mag volgens Vos niet blijven zweven. Spreker denkt eraan bij de besluitvorming over het rapport straks hoofdelijke stemming te vragen.

Reinders sluit zich hier eveneens bij aan. Spreker maakt nog een opmerking: hij heeft zich vanavond heel erg geërgerd aan het politiehesje dat Alting aan had getrokken. Alle raadsleden zitten in de raad namens de Hoogeveense samenleving en zijn stuk voor stuk gekozen door de Hoogeveense burgers. Er wordt vanavond een politieke discussie gevoerd en Gemeentebelangen zegt: ‘wij nemen de politie mee want het is gevaarlijk in Hoogeveen’. Spreker vraagt of Gemeentebelangen beseft wat dit betekent en wat Gemeentebelangen hiermee zegt over de Hoogeveense samenleving. Spreker heeft daar erg veel moeite mee en is blij dat Gemeentebelangen dit zelf ook heeft ingezien en dat het hesje is uitgetrokken. Gemeentebelangen heeft niet in de gaten wat hiermee wordt aangericht in de Hoogeveense samenleving. Spreker vindt dat onvoorstelbaar.

De voorzitter sluit de beraadslagingen over dit punt en stelt vast dat het terugkomt in besluiten.

Toezegging wethouder Bargeman:
De raad wordt geïnformeerd over de actie van het college om de aanbevelingen van het rapport ‘Tot op de bodem’ te leggen naast wat het college al aan verbeteringen heeft doorgevoerd. Het college zal daarbij aangeven of aanbevelingen die nog niet zijn uitgevoerd, worden overgenomen.

3. Rondvraag
Er wordt geen gebruikgemaakt van de rondvraag.

De voorzitter sluit het blok meningvormen.