Verslag Meningvormen Raadzaal 10 december 2009.

Aanwezig: Klaas van der Laan (voorzitter), Jan Ballast, Rolien van de Belt, Rob Berkenbosch, Bert Boersma, Bert Bouwmeester, José Bruins Slot, Ellen van Heugten-Steenbergen, Anno Wietze Hiemstra, Gert Huijgen, Lucas Hummel, Hendrikus Loof, Bé Okken, Jerk Otten, Henk Prigge, Wicher van Regteren, Henk Reinders, Rieks Siebering, Frank Snippe, Arend Steenbergen, Jan Steenbergen, Mark Strolenberg, Mark Tuit, Gert Vos, Wim Warrink, Jan Alting, Jan Bekkering, Hetty Bouius, Erik Giethoorn, Francien Hellenthal en Frits Nijland.

Verder aanwezig: wethouders Ton Bargeman en Betty Poutsma en de ambtenaren Daphne de Jong en Heleen ten Kate.

Commissiegriffier: Alma van Dooren en Jeen Everaarts.

Verslag: Zwaantinus Jeuring (Notuleerservice Nederland).

De agenda luidde als volgt:
1.    Opening en vaststelling van de agenda
2.    Spreekrecht
3.    Besluitvorming locatiekeuze MFC Nieuwlande
4.    Uitgangspunten begraafplaatsen 2009
5.    Verordening begraafplaatsen
6.    Belastingverordeningen 2010
7.    Rondvraag
8.    Sluiting.

Het volgende wordt naar voren gebracht.

1. Opening en vaststelling van de agenda
De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

2. Spreekrecht
De voorzitter geeft het woord aan drie insprekers: de heren Van der Sleen en Giethoorn namens de dorpsoverleggroep Nieuwlande en mevrouw Urf.

Van der Sleen spreekt in als inwoner van Nieuwlande en zegt dat vanavond een belangrijk besluit wordt genomen, na jaren van overleg. Hij gaat in op een stuk geschiedenis en het onderzoek en de uitvoering vanaf de jaren negentig. Vanaf de herindeling hoort Nieuwlande bij de gemeente Hoogeveen.

Giethoorn spreekt in als inwoner van Nieuwlande en zegt dat het dorp erg opgelucht is na het nieuwe voorstel van het college. Het college heeft zich aanvankelijk te veel door de financiën laten leiden in plaats van door het sociale aspect. Het viel de mensen tegen dat na zoveel samenwerking en overleg het voorstel voor een centrumlocatie niet aan de raad was voorgelegd. Giethoorn spreekt zijn waardering voor het college uit dat op zijn schreden is teruggekomen en bedankt de raadsleden voor de getoonde belangstelling door het dorp te bezoeken.

Urf is bewoner van zone A en heeft een parkeervergunning voor haar straat. Het probleem is dat er doordeweeks auto’s zonder parkeervergunningen worden geparkeerd zonder dat hierop wordt toegezien. Spreker vraagt waarom er niet wordt gehandhaafd. Zij heeft dit al vaker bij de gemeente gemeld.

3. Besluitvorming locatiekeuze MFC Nieuwlande
De voorzitter geeft het woord aan de fracties.

Steenbergen (Gemeentebelangen) bedankt de wethouder dat hij na de brief van Gemeentebelangen met het dorp in gesprek is gegaan en met een nieuw voorstel is gekomen. De fractie is blij met het nieuwe raadsvoorstel en is blij dat er naar de inwoners is geluisterd. Tegelijk is de fractie boos omdat het college na zeven jaar een andere dan de gewenste locatie heeft voorgesteld. De gemeente had moeten luisteren naar de inwoners.

Loof (PvdA) vraagt waarom Steenbergen denkt dat de wethouder na de brief van Gemeentebelangen in gesprek is gegaan.

Steenbergen (Gemeentebelangen) zegt dat meer partijen acties zullen hebben ondernomen. Spreker heeft de indruk dat de wethouder ook naar Gemeentebelangen heeft geluisterd.

Loof zegt dat dit al anders klinkt.

Reinders (CDA) zegt tegen Steenbergen dat luisteren naar inwoners niet altijd kan. De middelen zijn beperkt en de raad moet keuzes maken. Gemeentebelangen wil de lasten toch ook laag houden?

Steenbergen (Gemeentebelangen) zegt dat in zeven jaar tijd verwachtingen zijn gewekt.

Warrink (ChristenUnie) is blij met het raadsvoorstel, het gaat om de mensen en die zijn erg betrokken. De fractie heeft wat moeite om de 109.000 euro uit de algemene reserve te halen. Er is een inspanningsverplichting voor het college om andere fondsen te zoeken, en voor Nieuwlande om zelfwerkzaamheid invulling te geven. Spreker roept het college op snel actie te ondernemen en betrokkenen duidelijkheid te geven.

Van de Belt (GroenLinks) zegt dat GroenLinks voor de centrumlocatie was en is. Toch is het vreemd dat dit raadsvoorstel ondanks de positieve uitkomst nu komt en niet eerder. Hoe kan dat?
Hoe kan het dat de projectkosten achteraf lager blijken te zijn?
Welke subsidies worden van de provincie verkregen en waren die twee weken geleden nog niet bekend?
De 150.000 euro voor kinderopvang: het was toch al de bedoeling dat dit wordt terugverdiend via huuropbrengsten, of is afgesproken dat de kinderopvang meer gaat betalen? Heeft dit gevolgen voor de kinderopvang?
De resterende 109.000 euro: Welke subsidies worden hiervoor ingezet? GroenLinks is het niet eens met het verzoek aan Nieuwlande tot het verrichten van zelfwerkzaamheid. De kostenoverschrijding is niet de schuld van de inwoners.
Het college moet nu vaart maken, het bestek moet voor de zomer gereed zijn. Het gebouw moet energie- of klimaatneutraal zijn, de meerprijs betaalt zichzelf terug.

Siebering (PvdA) is blij met het voorstel. Gemeente en dorp hebben lang samengewerkt met als einddoel een multifunctioneel centrum, als het even kon op de plek die het dorp wenste. Een hindernis was het kaderstellend budget van de raad van 5,2 miljoen euro. De fractie neemt het de wethouder niet kwalijk dat hij alles heeft geprobeerd om aan die opdracht te voldoen. Het getuigt van gezond verstand dat het voorstel na de vergadering van 26 november is gewijzigd.
De PvdA gaat akkoord met het raadsvoorstel, inclusief de begrotingsoverschrijding en de dekking. Het is een doortimmerd voorstel en eventuele meevallers gaan naar de gemeentekas. De fractie vraagt aandacht voor leerlingwerkplaatsen.

Van Regteren (VVD) zegt dat zijn fractie verheugd is over de door het college gevonden financiële oplossing. Het horen van inwoners en het toetsen van draagvlak is een vorm van democratie. Was deze oplossing niet eerder inzichtelijk te maken? Het opnemen van de plankosten in het budget en het gebruik van provinciale subsidies zijn nieuw en dat is bijzonder.
De VVD heeft grote moeite met deze beleidsuitvoering, het veroorzaakte onrust in het dorp en dat in de laatste fase. De fractie kan zich vinden in de antwoorden op de genoemde aspecten, stemt in met het verhogen van het bruto investeringsbudget en de voorgestelde dekking. De fractie gaat ervan uit dat het dorp na 2011 kan genieten van het nieuwe centrum.

Reinders is blij dat de wethouder er met Nieuwlande is uitgekomen. Het CDA kan zich vinden in de oplossing. Zelfwerkzaamheid moet als kans worden gezien en spreker vraagt naar de afspraken tussen de wethouder en het dorp.
Het proces: De raad gaf de wethouder een mandaat voor 5,2 miljoen euro. De wethouder kwam met een aantal varianten naar de raad omdat de 5,2 miljoen onvoldoende bleek voor de locatie Dwarsgat. De wethouder kwam met de overleggroep niet tot overeenstemming en daarna komt de raad aan het woord. De bevolking heeft zijn mening gegeven. Vervolgens kwam de wethouder met een oplossing die draagvlak in de raad had. Dit proces verdient alle lof en spreker is het niet eens met de VVD die in de krant spreekt over knopen tellen en ommezwaai. De bevolking verdient lof voor de getoonde inzet.

Steenbergen (VVD) zegt dat als er meer informatie was geweest, dit twee weken geleden gemeld had moeten worden.

Reinders ziet het anders. De financiën stonden centraal. De raad heeft het college verzocht op een creatieve manier een oplossing voor het tekort te vinden. Dat heeft de wethouder gedaan en iedereen heeft kunnen meekijken. Het proces is prima verlopen.

Steenbergen (VVD) zegt dat het een signaal was: er waren meer mogelijkheden.

Van de Belt zegt niets tegen zelfwerkzaamheid te hebben, maar wel als dit achteraf als sluitpost wordt gebruikt. Dat wil het CDA toch ook niet?

Reinders is het daarmee eens. Het CDA vindt wel dat samen iets doen goed is voor het dorp en de gemeente.

Van de Belt begrijpt dat Reinders het niet over Nieuwlande heeft maar over andere situaties.

Wethouder Bargeman reageert eerst op de opmerking van de inspreker Giethoorn. Het is niet zo dat er te veel naar de financiën en te weinig naar het sociale aspect is gekeken. De inzet van de wethouder was het sociale aspect te ondersteunen. Een beperking daarbij was de kaderstelling door de raad van 5,2 miljoen euro.
De wethouder geeft uitleg over het proces. Omdat de 5,2 miljoen werd overschreden, moest de wethouder terug naar de raad om toch de centrumlocatie te realiseren. In de toekomst blijven er risico’s tot overschrijdingen bij deze locatie. De wethouder heeft gekeken naar mogelijkheden om het gat van 4 ton te overbruggen. Daar is overleg over gepleegd met de overleggroep. De 109.000 euro gaat van de algemene reserve naar dit budget.
Zelfwerkzaamheid: Er is overleg geweest en het dorp is bereid, wanneer dit aan de orde is, dat in te vullen. Dit heeft pas zin op het moment van aanbesteding. Dan wordt met de overleggroep besproken wat zinvol is en wat het oplevert. Het dorp heeft gezegd daarmee bezig te willen gaan. Er is afgesproken het gat van 4 ton daarmee niet te dichten

Steenbergen (Gemeentebelangen) vraagt waarvoor de opbrengst van zelfwerkzaamheid wordt benut. Een ander punt is waarom het dilemma van de kostenoverschrijding niet meteen aan de raad is voorgelegd.

Van de Belt verzoekt de wethouder te antwoorden op haar vragen over kinderopvang en subsidies.

Wethouder Bargeman antwoordt dat er minimalistisch is gerekend en overschrijdingen daarom snel mogelijk zijn. Zelfwerkzaamheid levert een kleine buffer op om risico’s op te vangen.
De wethouder is niet meteen naar de raad gekomen omdat het niet zo kan zijn dat bij elke overschrijding meteen een oplossing wordt bedacht. De 4 ton betekent 8% en op een totaalbedrag van 100 miljoen euro aan investeringen zou dit 8 miljoen euro betekenen. Feit is dat nog flink bezuinigd moet worden. Het kader is door de raad vastgesteld en het is aan de raad om te zeggen of het ervoor kan of dat meer geld beschikbaar wordt gesteld. De wethouder zegt te hebben gehandeld op basis van dat kader.
Kinderopvang: Dit zit erin op basis van het algemeen geldende commercieel tarief. De gemeente had aanvankelijk niet gerekend met de huuropbrengst van die investering.
De provinciale subsidie was al ontvangen voor algemene projectkosten en wordt ingezet voor het multifunctioneel centrum. Er wordt nog naar andere subsidies gezocht.

Steenbergen (VVD) vraagt waarom het punt twee weken geleden niet aan de raad is voorgelegd.

Wethouder Bargeman antwoordt dat het college binnen de kaders van de raad moet werken. Een verzoek om klimaatneutraal te bouwen leidt tot extra kosten. Het college moet dan naar de raad om meer geld te vragen.

Van de Belt wijst op de milieuvisie waarin ook kaders staan.

Wethouder Bargeman zegt dat als de raad dit wil, dit een nieuw kader is.

De voorzitter sluit de beraadslagingen. Het onderwerp kan naar besluiten.

4. Uitgangspunten begraafplaatsen 2009
5. Verordening begraafplaatsen
De voorzitter geeft voor een korte toelichting het woord aan wethouder Poutsma.

Wethouder Poutsma geeft aan de hand van een schema uitleg over de samenhang tussen de diverse documenten. Het college betreurt dat het lang heeft geduurd en het niet geheel soepel is verlopen.
De volgende drie documenten zijn aan de orde: de Verordening begraafplaatsen, het conceptbesluit van het college en de Verordening lijkbezorgingrechten.
De verordening begraafplaatsen is gebaseerd op de Wet op de lijkbezorging en is in de inspraak geweest.
In het conceptbesluit wordt een aantal uitvoeringszaken geregeld. De uitgangspuntennotitie geeft uitleg over de uitvoering. De raad wordt gevraagd of het college de uitvering op de juiste manier heeft vastgelegd. Het college neemt de opmerkingen mee.
De Verordening lijkbezorgingrechten: De kosten van het lijkbezorgen en het bestemmen van as worden voor een deel uit de algemene middelen en voor de rest uit de tarieven betaald. De tarieven zijn in de verordening opgenomen en maken deel uit van de belastingverordeningen. In de notitie over de financiële uitgangspunten is uitgelegd hoe de tarieven tot stand zijn gekomen.

De Jong (ambtenaar) gaat in op de inhoud van de documenten.
De Verordening begraafplaatsen is een vereenvoudiging van de bestaande verordening. Na de inspraak zijn de tijden voor het begraven en het bezorgen van as aangepast.
De overige elementen uit de bestaande verordening zijn in het conceptbesluit opgenomen. Spreker geeft uitleg bij de uitgangspunten voor het conceptbesluit. De ruiming van het graf is conform het kader van de raad volgens scenario 3A van 24 april 2008. Op basis van nader op te stellen criteria worden historische graven en grafmonumenten in beeld gebracht, om ze op verantwoorde wijze te kunnen onderhouden en beheren. De wettelijke grafrusttermijn van tien jaar geldt voor begraven of bijzettingen in het bestaande eigen graf.
De Verordening lijkbezorgingrechten: De basis ligt in de uitgangspuntennotitie Financiën. Spreker geeft uitleg over de uitgangspunten.
•    De tariefsstijging wordt bepaald op basis van de stelpost in de begroting.
•    De variabele kosten worden voor 100% gedekt uit de tarieven begraafrecht, die in gelijke stappen worden verhoogd van 2012 tot 2016.
•    Van de instandhoudingkosten wordt 30% toegerekend aan de algemene voorziening parkfunctie. De andere 70% wordt geheel gedekt uit de tarieven grafrecht, die ook in gelijke stappen worden verhoogd van 2012 tot 2016.
•    Het college wil in 2016 een 100% kostendekkendheid bereiken, waarbij de tarieven in gelijke stappen stijgen van 2012 tot 2016.

Prigge (PvdA) vraagt of het klopt dat de voorliggende tarieven uitsluitend dekkend zijn voor de taakstellende begroting.

De Jong zegt dat dit klopt. Spreker vervolgt: Om in 2016 voor 100% kostendekkend te zijn, worden eerst de stelposten ingevuld. Spreker geeft uitleg over de stelpost aan de hand van de cijfers uit de meerjarenbegroting.

Hiemstra (CDA) zegt dat de cijfers die De Jong toont verschillen van de cijfers in de notitie die de raad heeft.

De Jong zegt dat dit klopt. De in juli verstuurde gegevens komen uit de begroting 2009 terwijl de nu gepresenteerde cijfers uit de begroting 2010 komen.

Hiemstra vindt dat de actuele cijfers toegestuurd hadden moeten worden. Alle fracties hebben bij de begrotingsbehandeling 2010 een voorbehoud gemaakt bij de kosten voor begraven. Spreker vindt dat eigenaardig.

Van Heugten (VVD) vraagt of bij de tarieventabel 2010 wel als uitgangspunt is gekozen.

Hiemstra zegt dat de raad daarvan uit moet gaan.
Spreker doet een voorstel voor de verdere behandeling van de documenten: eerst de verordening, dan de notitie Uitgangspunten begraafbeleid, dan het conceptbesluit en tot slot de financiën rond begraven.

De voorzitter stelt vast dat de raad instemt met het voorstel van Hiemstra. Eerst komt de Verordening begraafplaatsen 2009 aan de orde.

Hiemstra maakt eerst enkele algemene opmerkingen. De uitwerking van scenario 3A staat nu op de agenda. Het was niet de keuze van het CDA. Dit onderdeel van het traject moet zorgvuldig worden afgehandeld. Voor het CDA staat de keuzevrijheid tussen begraven of cremeren voorop. Daarom zijn zwaarwegende redenen nodig om niet aan wensen van nabestaanden tegemoet te komen. Op deze manier heeft het CDA de stukken bekeken.
Op de verordening is inspraak toegepast. Waarom zijn de andere stukken niet met belanghebbenden en inwoners besproken? Spreker verwijst naar de eerdere grote belangstelling.
De onderbouwing van de investeringen en de gemaakte keuzes ontbreken.
Spreker gaat in op de verordening en maakt een voorbehoud. De enige politieke keuze is dat de raad het college bevoegdheid geeft uitvoeringsregels op te stellen. Indien het college te weinig rekening houdt met de opmerkingen van de raad, zou de raad moeten besluiten de bevoegdheid aan zich te houden.
Het CDA verzoekt de inspraakreacties van de uitvaartorganisaties over te nemen. De kosten zijn wel voor rekening van de organisaties.
De fractie stelt voor het woord ‘duurzaam’ weg te laten bij het onderdeel grafstenen en grafplaten.

Van Heugten geeft een korte terugblik. In 2006 is de raad geïnformeerd over de financiële situatie en in 2007 kwam het plan van aanpak met de vier fasen. Het proces is niet fraai verlopen. De documenten zijn moeilijk te lezen en de wethouder is er verantwoordelijk voor. Bij de bespreking in april 2008 heeft de wethouder toezeggingen gedaan en de VVD wil haar daaraan houden. Zo is 1.7 in scenario 3A bij amendement geschrapt. Spreker vraagt een toelichting van de wethouder.
Het is onduidelijk hoe op basis van bedragen en percentages het tarief wordt berekend.
Wat de verordening betreft: De VVD wil de dienstverlening vooropstellen en stelt voor de openingstijden op werkdagen te verruimen tot 17.00 uur. In de winter blijft het 16.00 uur. De vrijheid bij de invulling van gedenktekens: er ligt te veel vast, er is geen ruimte voor vrije expressie.

Prigge gaat niet in op het proces en de geschiedenis, dat is al gebeurd. De verordening: De PvdA vindt dat met de wensen van de uitvaartorganisaties rekening moet worden gehouden. Het argument van de buurgemeenten mag niet doorslaggevend zijn.

Van de Belt zegt dat het proces moeizaam was maar dat de discussies inzichten hebben opgeleverd. De uitgangspunten in de verordening zijn akkoord en wat de openingstijden betreft sluit spreker aan bij de vorige sprekers. GroenLinks wil aansluiten bij de wensen van mensen en wil de tijden in de zomer verruimen.

Warrink zegt dat het een zorgvuldig maar lang traject is geweest. Het is goed dat het besluit over de jaarwisseling heen kan. De ChristenUnie hecht aan respect voor minderheden en daarvoor is maatwerk nodig.
De verordening: De fractie kan leven met de openingstijd tot 17.00 uur. De druk op zaterdagen zal toenemen door wijziging van wettelijke regelingen. Voor de zaterdag kan worden aangesloten bij de rest van de week. Spreker is het eens met Hiemstra dat het college in gesprek moet gaan met de uitvaartorganisaties over de avonden.

Steenbergen (Gemeentebelangen) zegt dat de raad in april 2008 heeft ingestemd met een grafrecht van twintig jaar, dat iedere tien jaar kan worden verlengd. Het CDA en Gemeentebelangen waren hier tegen. Het proces is sinds die tijd moeizaam geweest. Vanwege de zorgvuldigheid stelt spreker voor dat de raad begin 2010 besluiten neemt.
De verordening: De suggesties van de uitvaartorganisaties zijn goed en kunnen worden overgenomen. Aangegeven moet worden wat de kosten voor de organisaties zijn. Spreker is het eens met de opmerking van Warrink over de zaterdag en de avonden. De kosten hiervan worden doorberekend.

Wethouder Poutsma gaat in op de openingstijden in de zomer. Het college heeft uitgezocht dat het afgelopen jaar na 16.00 uur geen begrafenissen plaatsvonden. De wethouder beseft dat het ook om de bedrijfsvoering van de uitvaartorganisaties gaat en om de wensen van mensen. De wethouder heeft de opmerkingen van de raad gehoord.
De avonduren: De verlichting is niet het punt maar in de wet staat dat begrafenissen voor zonsondergang dienen plaats te vinden. Het is niet zorgvuldig medewerkers ’s avonds te laten werken. De wethouder gaat het aan de orde stellen in het gesprek met uitvaartorganisaties.

Prigge vraagt of de wethouder bereid is de door de raad gemaakte opmerkingen mee te nemen.

Wethouder Poutsma zegt dat de raad een amendement kan indienen. Als de raad dit aanneemt, zal blijken wat het college vindt. De zaterdag: De wethouder vindt de tijd van 9.00 tot 15.00 uur al erg ruim, en wil erover nadenken.

Van Heugten stelt een vraag over de extra kosten voor de organisaties als de openingstijden worden verruimd.

Wethouder Poutsma zegt dat deze kosten minimaal zijn en dat deze voor rekening van de uitvaartorganisaties komen.

Hiemstra begrijpt dat de kosten worden doorberekend. Hij stelt voor dat de raad met een amendement komt.

De voorzitter sluit het overleg over de verordening en stelt de uitgangspunten aan de orde.

Hiemstra brengt drie punten van aandacht naar voren.
Het eerste punt is ruimingen van graven. Dit moet met de nodige zorgvuldigheid gebeuren met instemming van nabestaanden. Het ruimingsprotocol komt nog naar de raad. De fractie verzoekt het college toe te zeggen dat graven die voor onbepaalde tijd zijn uitgegeven niet geruimd worden zonder toestemming van de eigenaar.
Het tweede punt is het schudden van graven: Dit lijkt te worden ontmoedigd. Spreker wijst op het verschil tussen ruimen en schudden wat betreft de periode nadat dit mag gebeuren. Bij het schudden krijgt de beheerder een rol die belangrijk is. Het CDA vindt het verschil vreemd. Daarnaast geldt dat het schudden acht weken van tevoren moet worden aangekondigd. Ook dat is vreemd en het CDA stelt voor geen extra drempels aan het ruimen van een graf op te leggen.
Het derde punt is de historische graven: De fractie wacht de uitwerking af maar vraagt zich wel af of er straks nog wel historische graven zijn.

Van Heugten vraagt wanneer de uitwerking over de historische en monumentale graven naar de raad komt en waar de raad dan over beslist.

Prigge zegt dat het college rekening kan houden met de opmerkingen van de raad. Het ruimingsprotocol en de criteria voor historische graven komen nog naar de raad. Wat ruimen en schudden betreft, verzoekt spreker het college om het Apeldoornse model te bekijken.

Warrink stelt een vraag over familiegraven en de regeling voor het schudden. Spreker verzoekt het ruimingsprotocol eerst naar de raad te sturen.

Steenbergen (Gemeentebelangen) is het eens met de laatste opmerking van Warrink.

Wethouder Poutsma zegt dat het college de opmerkingen over het conceptbesluit zal meenemen.
Schudden en ruimen: De wethouder zegt toe de raad nadere informatie te zullen verstrekken over beide handelingen en de verschillen regels.
Het college heeft de feitelijke bevoegdheid bij het ruimingsprotocol en de lijst met historische graven. Het college zal de zorgvuldigheid vooropstellen bij het ruimingsprotocol. Het Apeldoornse model wordt vertaald naar Hoogeveen. Het protocol komt op dezelfde manier als het conceptbesluit naar de raad.
Historische graven: Een aantal punten zit in het conceptbesluit. De lijst met historische graven wordt door het college vastgesteld en ter inzage aan de raad gestuurd.

Hiemstra ziet graag dat de criteria voor historische graven aan de raad worden voorgelegd.

Wethouder Poutsma zegt toe dit aan de raad voor te zullen leggen.

De voorzitter stelt het conceptbesluit aan de orde.

Hiemstra vindt dat het conceptbesluit te veel regels bevat en gedereguleerd moet worden. De wensen van mensen staan er onvoldoende in. De gemeente moet een inspanningsverplichting hebben om de dienstverlening voorop te stellen. Spreker noemt een aantal artikelen. De regels gaan het CDA veel te ver.
Het CDA mist de koppeling van het ruimen van een graf met het ruimingsprotocol.
Algemene graven: Spreker adviseert om mensen de mogelijkheid te geven de termijn van tien jaar te verlengen.

Van Heugten zegt dat niet direct wordt geruimd als de tien jaar voorbij zijn, er is een protocol. Bij algemene graven gaat het niet alleen om mensen die het niet kunnen betalen. Sommige mensen kiezen bewust voor een algemeen graf.

Hiemstra is het hiermee eens maar het gaat het CDA om het verlengen na tien jaar. Het verlengen moeten mensen zelf betalen.

Wethouder Poutsma zegt dat dit bij de bespreking over de kaders in april 2008 uitgebreid is besproken. Toen is besloten het te doen zoals nu in het conceptbesluit staat.

Van de Belt is het eens met Hiemstra om het conceptbesluit te dereguleren, ook in verband met handhaving.

Warrink pleit voor meer maatwerk in het conceptbesluit.

Steenbergen (Gemeentebelangen) is het eens met Hiemstra wat betreft de regels en de algemene graven.

Prigge is het eens met Hiemstra dat de regels te beperkend zijn voor de mensen. De persoonlijke wensen zijn belangrijk en een ruimhartiger formulering is nodig.
Het is goed dat de gemeente de administratie op orde brengt en actief zoekt naar nabestaanden. Actieve klantgerichtheid kan in het besluit worden opgenomen.

Wethouder Poutsma vindt de boodschap van de raad volstrekt helder: minder strakke regels en meer ruimte voor persoonlijke wensen. Toch stelt de dienstverlening grenzen aan de keuzevrijheid. Het beheer moet mogelijk blijven en het uitgangspunt van de raad is zo sober en effectief mogelijk.
De wethouder zoekt uit of het ruimingsprotocol in het besluit wordt opgenomen. Het college zal het besluit tegen het licht houden en de raad nader informeren.

Hiemstra vindt dat het herziene besluit aan de raad moet worden voorgelegd. Eventueel kan de raad de bevoegdheid aan zich houden.

Wethouder Poutsma stelt als verdere procedure voor dat het college de opmerkingen bekijkt en zo mogelijk verwerkt en zegt toe dat het herziene besluit naar de raad komt. De raad kan zelf beslissen over agendering.

Hiemstra vindt het belangrijk dat de raad eerst het besluit bespreekt voordat de verordening wordt vastgesteld.

Prigge is het hier niet mee eens. De raad heeft op 24 april 2008 besloten dat het college voorstellen voor de uitvoering opstelt. De raad stelt het besluit niet vast.
De PvdA heeft als enige voorwaarde dat de openingstijden in de verordening worden gewijzigd.

Steenbergen (VVD) is het eens met Prigge.

Wethouder Poutsma zegt namens het college dat als de raad een amendement over openingstijden indient het college dit amendement zal overnemen.

De voorzitter stelt tot slot de financiële uitgangspunten aan de orde.

Hiemstra zegt dat voor het CDA begraafplaatsen een basisvoorziening is. De prijzen moeten redelijk zijn en de keuze tussen begraven of cremeren mag er niet door worden beïnvloed.
Spreker gebruikt de cijfers op basis van de begroting 2009. De prijs voor begraven en grafrecht gaat ten opzichte van 2009 tot 2016 met bijna 100% omhoog. Hetzelfde geldt voor de prijs bij verlengingen.
Er wordt uitgegaan van drie soorten kosten: de variabele kosten en twee soorten instandhoudingkosten. De totale instandhoudingkosten bedragen 1,1 miljoen euro. Van alle graven in Hoogeveen is 80% uitgegeven voor onbepaalde tijd, en daarvoor is eenmalig een afkoopbedrag betaald. De andere 20% zijn graven voor bepaalde tijd, die zijn opgenomen in de cyclus van begraven en ruimen.
De eigenaren van graven voor onbepaalde tijd hoeven nooit meer iets te betalen voor de instandhouding of het onderhoud. De gemeente stelt voor 30% van de instandhoudingkosten onder te brengen bij de parkfunctie. De rest van de 1,1 miljoen komt ten laste van de graven voor bepaalde tijd. Het CDA vraagt zich af of dit redelijk is, want op deze manier betalen die mensen ook voor de instandhouding van de graven voor onbepaalde tijd.
Het CDA wil de discussie over de kostentoedeling graag op een andere manier voeren. Het college gaat uit van de kosten van het begraven en de kosten eromheen. Op zich is dat een helder verhaal. Het CDA zegt: bepaal welke kosten voor rekening komen van de mensen die nu een graf kopen of willen verlengen. Daarnaast moet naar redelijkheid een bedrag uit de algemene middelen worden betaald.
Spreker noemt dit een denklijn omdat nog niet alles duidelijk is over de opbouw van de 1,1 miljoen aan instandhoudingkosten. Het CDA wil dus toewerken naar 100% kostendekkendheid van de instandhoudingkosten voor graven voor bepaalde tijd. De kosten voor onderhoud en instandhoudingkosten van de graven voor onbepaalde tijd kunnen uit de algemene middelen worden betaald. Voor dit laatste heeft de gemeente ooit geld gekregen en zij heeft dat niet in een fonds gestopt. De gemeente is ooit de verplichting aangegaan dat onderhoud te doen, en die plicht geldt nog steeds.

Prigge vraagt of het CDA tegen 100% kostendekkendheid is en of het CDA deze lijn als nieuw beleid wil invoeren.

Hiemstra zegt dat het CDA niet tegen 100% kostendekkendheid is en dat het ervan afhangt welke kosten worden meegerekend. Dus: alle kosten voor graven voor bepaalde tijd moeten worden opgebracht door degenen die graven voor bepaalde tijd gebruiken. Het CDA wil de geschetste denklijn verder uitwerken en als mogelijkheid voor nieuw beleid inbrengen. Daarvoor is eerst een cijfermatige onderbouwing van de 1,1 miljoen euro nodig.

Berkenbosch (VVD) vindt het een volledig nieuw gegeven dat 80% van de graven voor onbepaalde tijd is uitgegeven. Spreker verneemt graag de reactie van de wethouder.

Hiemstra gaat in op de investeringen. De raad heeft steeds een voorbehoud gemaakt bij alle kosten en investeringen betreffende begraven. Het CDA wil dat de raad nu spreekt over alle zaken die met begraafplaatsenbeleid te maken hebben en verzoekt het college daarom pas op de plaats te maken wat betreft investeringen en geen onomkeerbare beslissingen te nemen.

Van Heugten ontvangt graag een nadere onderbouwing van de inhoud van het betoog van Hiemstra. Spreker maakt zich bij het verhaal van het CDA wel zorgen over de gevolgen voor de algemene middelen vanwege het grote aantal graven voor onbepaalde tijd. Al eerder vroeg de VVD naar de precieze cijfers over de kosten, maar steeds staat een ander bedrag in de stukken. Het is daarom nog te vroeg om over het percentage kostendekkendheid te spreken.

Steenbergen (VVD) vraagt of het mogelijk is via de normale weg, bijvoorbeeld vanwege kennelijke verwaarlozing, iets te doen met de graven voor onbepaalde tijd.

Hiemstra gaat in op het punt van Steenbergen. In scenario 3A staat dat een graf voor onbepaalde tijd opnieuw in gebruik kan worden genomen als rechthebbenden gericht afstand doen. Als dat niet gebeurt, mag niet worden geruimd. De raad heeft dat zo in scenario 3A afgesproken en kan, als de raad dat wil, dat natuurlijk herzien.

Berkenbosch merkt op dat toen over scenario 3A werd besloten en deze afspraak werd gemaakt, de VVD in ieder geval niet wist dat het om maar liefst 80% van de graven zou gaan. Toen lagen andere cijfers op tafel en spreker hoort graag de wethouder daarover.

Tuit (PvdA) herhaalt de vraag van Van Heugten over de algemene middelen en verzoekt Hiemstra daarop in te gaan. Het CDA doet een zwaar beroep op de algemene middelen, en nog wel voor lengte van dagen. Spreker hoort daar graag meer over van het CDA.

Hiemstra zegt dat het nog een denklijn is omdat de cijfermatige onderbouwing nog ontbreekt. Als de raad het raadsvoorstel accepteert, weet hij niet precies over welke kosten het gaat.

Tuit is het met Hiemstra eens op het punt van de cijfers. Spreker herhaalt zijn vraag en die van Van Heugten over de algemene middelen. Van Heugten heeft de vinger op de zere plek gelegd. Het CDA wil namelijk onbeperkt gebruikmaken van de algemene middelen. Hoe ziet de verdere invulling van de denklijn eruit?

Hiemstra zegt dat er inderdaad een enorm gat in de algemene middelen wordt geslagen als de 80% door de gemeente wordt betaald. Het CDA wil zich niet vastleggen op die 80% en wil er met de raad over praten. Wat is redelijk om als kosten toe te rekenen aan de mensen met een graf voor bepaalde tijd? Eerst moeten de cijfers compleet zijn en dan is een goede afweging mogelijk. Misschien is het voorliggende voorstel goed.

Vos (ChristenUnie) wijst op de taakstelling van 200.000 euro. Bij de begroting is afgesproken dat met de voorgestelde tariefstijging te realiseren. Het CDA heeft bij de begrotingsbehandeling niets gezegd en ook niet bij de bespreking in april 2008. Waar komt dit konijn vandaan?

Hiemstra zegt dat het CDA en ook de andere fracties steeds een voorbehoud hebben gemaakt totdat de juiste cijfers er zijn.

Vos voelt mee met Van Heugten en Tuit. Discussie is goed, maar het moet wel helder zijn waartoe dat leidt. De taakstelling van 200.000 euro kan zomaar 1 miljoen worden. Als dat uit de tarieven moet worden gehaald, is het onderzoek niet nodig. Dan kan worden voortgegaan op de ingeslagen weg. Vandaar de vraag van spreker.

Hiemstra deelt de conclusie van Vos dat het onderzoek tot een verdere tariefstijging kan leiden.

Vos vraagt of het CDA bereid is de discussie over het wel of niet doorberekenen in tarieven te voeren.

Hiemstra antwoordt bevestigend. Daarvoor zijn de cijfers nodig die nu nog ontbreken. Als dan blijkt dat tariefstijging nodig is, zal het CDA ermee instemmen als het terecht is en aan de inwoners kan worden uitgelegd.

Vos begrijpt dat het CDA eventueel een gat in de begroting van mogelijk 800.000 euro accepteert.

Hiemstra zegt dat de meerderheid van de raad bepalend is.

Huijgen (PvdA) vraagt of het CDA iets wil doen met de 80% graven voor onbepaalde tijd in het geval dit financieel noodzakelijk is.

Hiemstra zegt dat het beleid is dat deze graven voor onbepaalde tijd in stand blijven totdat de mensen er actief afstand van doen.

Van Heugten vindt dat de opstelling van het CDA te maken heeft met de mening van de achterban. Het gaat nu over begraven maar heel veel mensen kiezen niet voor begraven. Als dat thema meedoet in de discussie wordt het erg breed en beïnvloedt ook dat de tarieven.

Prigge hoort de discussie met verbazing aan. Wat de cijfers betreft is de PvdA goed geïnformeerd door de presentatie. De instandhoudingkosten zijn vanavond gedeeltelijk gegeven. Spreker is het niet eens met de opsplitsing die Hiemstra maakte. Het klopt dat de mensen er ooit voor hebben betaald. De voorgestelde tarieven leiden tot een kostendekkendheid waardoor niet steeds uit de algemene middelen hoeft te worden aangevuld. De PvdA is daarmee akkoord.
De PvdA wil niet toe naar een vergelijking van begraven en cremeren. Mensen moeten keuzevrijheid hebben.
Iedereen wil dat de algemene begraafplaatsen goed worden beheerd en dat kost geld. Er liggen tarieflijsten en de bedoeling is naar 100% kostendekkendheid te gaan. Het onderscheid dat het CDA aanbrengt, moet volgens de PvdA niet worden gemaakt.

Van de Belt zegt dat GroenLinks niet akkoord gaat met de financiële uitwerking van de 70-30-variant. Het is een boekhoudkundige truc. Volledige kostendekkendheid betekent ook echt 100% kostendekkend, een begraafplaats is geen park. De BOR-gelden zijn hard nodig voor Hoogeveen.
Gelijkstellen begraven en cremeren: Zolang er geen 100% kostendekkendheid is, wordt begraven bevoordeeld boven cremeren. Als de tarieven voor begraven geleidelijk stijgen, moet het cremeren met hetzelfde bedrag tegemoet worden gekomen.

Otten (CDA) interrumpeert en zegt dat het probleem zit bij de 8800 graven voor onbepaalde tijd. De gemeente heeft daar toen geld voor ontvangen en dat geld is opgemaakt.

Wethouder Poutsma corrigeert Otten en legt uit dat de afkoopsommen zijn gestort in de reserve onderhoud graven. De gelden zijn besteed onder de noemer exploitatie begraven.

Van de Belt vervolgt haar betoog en gaat in op de denklijn van het CDA. De gemeente wordt nu geconfronteerd met de gevolgen dat er jaren te weinig in rekening gebracht is voor begraven. GroenLinks stelt voor dit verlies te nemen, dat gebeurt vaker. Vervolgens kan naar de toekomst worden gekeken.

Warrink vindt het jammer dat het CDA de denklijn niet al in april 2008 heeft ingebracht. Dan zou er meer tijd zijn voor discussie. De fractie deelt de zorg dat begraven betaalbaar moet blijven. Het aantal graven voor onbepaalde tijd zal procentueel afnemen, ook omdat mensen er afstand van doen.

Wethouder Poutsma geeft aan dat het niet zo is dat er meteen opbrengsten zijn als mensen afstand doen van een graf voor onbepaalde tijd.

Warrink zegt dat het iets oplevert en dat kan aan de tarieven ten goede komen.

Steenbergen (Gemeentebelangen) is het in grote lijnen eens met het CDA. Het is niet redelijk dat 20% van de mensen betaalt voor de totale begraafkosten. De cijfers zijn nog niet geheel duidelijk. Zodra dat wel het geval is, kan een goede afweging over de tarieven worden gemaakt.

Wethouder Poutsma reageert op de inbreng van de fracties en laat een staatje met kosten zien, waarin de verschillen met de cijfers uit de eerste notitie duidelijk worden.
Alle kosten van begraven staan in de productbegroting. In het getoonde staatje zijn deze opgeteld. De variabele kosten zijn de kosten van de dienstverlenende handelingen, en daar bestaat 100% kostendekkendheid. De raad is het daarmee eens. Het restant gaat over de instandhoudingkosten, inclusief de kapitaallasten van de investeringen. Het plafond voor de investeringen is 700.000 euro per jaar. Het college stelt de 70-30-verdeling voor: 30% is voor rekening van de algemene middelen. Al in 1998 heeft de raad ingestemd met het dekken van deze 30% uit de algemene middelen, en de 70% uit de tarieven. De 30% is een landelijk gemiddelde en is afgestemd op de omvang van de parkfunctie.
De 70% komt voor 100% uit de tarieven, dat is al eerder afgesproken.
Als eerste stap is de taakstelling in de begroting opgenomen. De raad kan van de 100% doorrekening naar de tarieven afwijken.
De wethouder hoopt dat de raad instemt met de geschetste manier om de instandhoudingkosten te verwerken in de tarieven. De wethouder geeft het woord aan Ten Kate voor uitleg over het verschil tussen de cijfers in de verschillende staatjes.

Ten Kate legt uit dat de cijfers in de uitgangspunten zijn gebaseerd op de begroting 2009. De nu gepresenteerde tarieven zijn gebaseerd op de begroting 2010, waarin de investeringen inclusief de kapitaallasten zijn meegenomen. Toegezegd wordt dat het verschil in instandhoudingkosten in 2016 nog wordt nagekeken en nader wordt onderbouwd. Spreker vermoedt dat niet alle investeringen zijn meegenomen.

De voorzitter geeft voor de tweede termijn het woord aan de fracties.

Hiemstra zegt dat het klopt dat eerdere besluiten zijn genomen. Nu kunnen nieuwe afspraken worden gemaakt. Spreker vraagt hoe hoog de kapitaallasten van de investeringen zijn.

Warrink neemt aan dat het CDA de denklijn wil uitwerken en in de loop van 2010 met voorstellen komt. Spreker stelt voor vast te houden aan de al gemaakte afspraken uit de vorige eeuw en van enkele jaren geleden.

Prigge, Steenbergen (VVD) en Vos zijn het hiermee eens.

Hiemstra ziet dat de meerderheid van de raad het eens is met Warrink. Het CDA heeft gevraagd de kosten helder te maken.

Van Heugten wijst op het bedrag dat in de productbegroting onder de streep staat, dat moet namelijk kloppen. Als dat bedrag op de voorgestelde manier wordt omgeslagen, is het voor de VVD akkoord.

Hiemstra vindt de onderbouwing van het bedrag onder de streep glashelder. Het CDA wil op onderdelen extra informatie.

Ten Kate heeft op verzoek van Hiemstra het CDA een uitdraai gegeven van de productbegroting. Daarin staan alle kosten.
De kapitaallasten: Bij een investering van 700.000 euro zijn de kapitaallasten 50.000 euro. Die zijn doorgerekend in de tarieven.

De voorzitter stelt vast dat de raad in meerderheid akkoord gaat met de uitgangspunten. De volgende keer wordt over onderdelen gepraat.

De voorzitter sluit de beraadslagingen over de agendapunten 4 en 5.

Toezeggingen wethouder Poutsma:
De wethouder gaat het onderwerp openingstijden in de avonduren aan de orde stellen in het overleg met uitvaartorganisaties.
Schudden en ruimen: De wethouder zegt toe de raad nadere informatie te zullen verstrekken over beide handelingen en de verschillende regels.
De criteria voor de lijst met historische graven worden aan de raad voorgelegd.
Uitgezocht wordt of het ruimingsprotocol in het besluit wordt opgenomen.
Het college zal het conceptbesluit gezien de opmerkingen van de raad tegen het licht houden en de raad nader informeren.
Het herziene besluit komt naar de raad voordat het college een definitief besluit neemt.
Het college zegt toe een amendement van de raad over openingstijden te zullen overnemen.
De raad ontvangt nadere uitleg over het verschil in instandhoudingkosten in 2016.

6. Belastingverordeningen 2010
Otten (CDA) maakt een opmerking over de Legesverordening en wijst op een collegevoorstel uit 2007 waarin staat dat leges worden gemaximeerd op 100.000 euro. Het college heeft dat voorstel aangenomen. Spreker stelt voor dit in de verordening op te nemen. Spreker brengt dit naar voren vanwege de kosten voor bouwvergunningen.

Steenbergen (Gemeentebelangen) vraagt om een reactie van de wethouder op de volgende vraag. Klopt het dat de verhoging van de parkeertarieven is doorgevoerd om het niet doorgaan van de verhoging van de ozb-tarieven te compenseren?

Wethouder Van der Zwaag legt uit dat de stijging van de parkeertarieven een gevolg was van het invullen van een stelpost ten aanzien van tarieven, ter grootte van 350.000 euro. Deze stelpost wordt in de loop der jaren gevuld, grotendeels uit de opbrengsten van de parkeertarieven. Dit staat los van de compensatie voor het niet doorgaan van de verhoging van de ozb. Het raadslid Van de Belt wees toen nog op het feit dat de compensatie van de ozb geregeld werd middels een stelpost in de begroting voor 2013.

Steenbergen (Gemeentebelangen) gaat op het antwoord in en zegt dat heel helder in de mobiliteitsvisie staat dat opbrengsten van parkeertarieven alleen aangewend mogen worden voor de uitvoering van het verkeer- en vervoerbeleid en voor de kwaliteit van het parkeren. Voldoet Hoogeveen hieraan?

Wethouder Van der Zwaag zegt dat de uitgaven voor verkeer en vervoer vele malen hoger zijn dan de opbrengsten uit parkeertarieven. Hoogeveen voldoet er dus aan.

Huijgen heeft geen opmerkingen over de belastingverordeningen. Hij gaat ervan uit dat de raad instemt met de Verordening lijkbezorgingsrechten. Spreker vraagt Otten of deze ervan uitgaat dat het plafond voor leges van 100.000 euro nu geregeld is.

Otten zegt dat het door hem genoemde collegebesluit door het college is aanvaard. Met een plafond van 100.000 euro is sprake van een flinke kostendekkendheid. Punt is dat de gemeente geen winst mag maken op de leges. Het gaat over bouwprojecten groter dan 6 miljoen euro.

Wethouder Van der Zwaag zegt het collegebesluit van 2007 niet helder voor ogen te hebben. Het is niet in de raad geweest. De wethouder stelt voor de Legesverordening vast te stellen en zegt toe het punt van Otten uit te zoeken, en als het geen grote materiële gevolgen heeft het plafond van 100.000 euro in de Legesverordening te zullen opnemen.

De voorzitter constateert dat de raad hiermee instemt. Het agendapunt kan naar besluiten.

Toezegging wethouder Van der Zwaag:
Als geen grote materiële gevolgen ontstaan, zal een plafond voor leges van 100.000 euro in de Legesverordening worden opgenomen.

7. Rondvraag
Schoonheim (CDA) vraagt of de raad binnenkort zal worden ingelicht over de definitieve gunning Wmo. De raad is over het gehele proces erg summier ingelicht. Waarom is de VNG-nieuwsbrief niet aan de raad gestuurd? Het CDA wil in januari vragen stellen over de aanbesteding als het programma Zorgt op de agenda staat.

Wethouder Poutsma zegt dat er stukken ter inzage liggen waarover in januari kan worden gesproken.

Schoonheim vraagt waarom de raad niet beter is geïnformeerd, er zijn grote bedragen mee gemoeid.

Wethouder Poutsma zegt dat het gebruikelijk is de raad achteraf te informeren. Zij begrijpt de zorg. Wat de aanbesteding huishoudelijke hulp betreft: de mensen kunnen in de nieuwe periode bij hun eigen zorgaanbieder blijven.

Schoonheim vindt dat de raad de volgende keer beter moet worden geïnformeerd.

Steenbergen (Gemeentebelangen) gaat in op de lijst met toezeggingen, het punt Parkeernota. Ten gevolge van de inspraak is dit al enkele keren uitgesteld. Wat is de stand van zaken?

Wethouder Bargeman zegt toe de raad volgende week informatie toe te sturen.

Okken (Gemeentebelangen) heeft al eerder gevraagd burgers bij de Welstandscommissie te betrekken. De toezegging was dat er voor 31 december een antwoord zou komen. In de lijst met toezeggingen staat nu dat het wordt doorgeschoven naar de Aorta. Dat is niet conform de eerdere toezegging en spreker vraagt een reactie van de wethouder.
Een andere vraag van Gemeentebelangen was het verzoek om informatie over de 10% bouwaanvragen die via welstand lopen.

Wethouder Van der Zwaag zegt dat het antwoord klaarligt om af te doen en aan de raad wordt toegestuurd. Het is niet duidelijk of dit nog voor 1 januari gebeurt.

Vos vraagt hoe het staat met de ontwikkelingen rondom het voormalige glasmuseum.

Wethouder Bargeman wil daar nu niet op ingaan in verband met de onderhandelingen.

Toezegging wethouder Bargeman:
De raad ontvangt volgende week informatie over de Parkeernota.

Toezegging wethouder Van der Zwaag:
De raad ontvangt binnenkort de antwoorden op vragen van Gemeentebelangen over de Welstandscommissie en de bouwaanvragen die via welstand lopen.

8. Sluiting
De voorzitter sluit het blok meningvormen.