Bijdrage m.b.t de Voorjaarsnota door fractievoorzitter Jan Steenbergen namens Gemeentebelangen Hoogeveen e.o

Schiet het nieuwe evenwicht niet door?
Doelend op het motto van dit College: Op weg naar een nieuw evenwicht.

Voorzitter
De kwaliteit van deze Voorjaarsnota is uitstekend. Daarmee bedoelen wij: de tekst is helder, de prioriteiten zijn duidelijk en de financiële huishouding is inzichte…lijk. Dit vergemakkelijkt de politieke discussie en controle aanzienlijk. Waarvoor dank aan het college.

Deze Voorjaarsnota staat in het teken van continuïteit en stabiliteit. Bedoeld wordt daarmee het financieel beleid. GB ziet de Voorjaarsnota als een logische voortzetting van het investeringsbeleid. Het was niet altijd de keuze van GB. Wij zouden terughoudender zijn geweest. Wij kiezen voor meer vlees op de botten in crisistijd. Maar gedane zaken nemen geen keer en we zullen ons neer moeten leggen bij de ontstane situatie.

De inzichtelijkheid van het financieel beleid wordt gewaardeerd. Tevreden zijn we ook over het invoeren van twee nieuwe beoordelingscriteria: de solvabiliteit en de schuldpositie.

Beide criteria laten zien dat het college is doorgeschoten in zijn investeringsbereidheid van de afgelopen jaren. Dat verzinnen we niet zelf. B&W vinden het zelf ook. Alleen de woorden die het college gebruikt om het eigen beleid te kwalificeren, zijn wat vriendelijker. Maar het college wil terug naar een sterkere solvabiliteit (minimaal 18%) en een schuldpositie die ligt beneden de 100% van de exploitatie. Deze doelen worden echter niet in 2014 gehaald maar veel later. Dat duurt ons veel te lang.

Het is onze wens om in 2014 te gaan werken aan een gezonder financieel beleid. Dit betekent minder geld lenen en temperen van de investeringsdrift. Wij willen voldoen aan het VNG criterium voor de netto schuld: maximaal 90% van de exploitatie. Het college kiest voor 100%. In 2014 wordt het 95%. Daarna stijgt het tot boven de 100% en dat blijft zo. B&W zeggen dat niet te willen, maar dat is over het graf heen regeren en opvolgers opzadelen met te grote schulden.

We roepen het college op om het bij 95% te laten in 2015. Net als in 2014. Dat moet voldoende zijn. Niet alles hoeft in een keer. Hoogeveen is geen rupsje nooit genoeg.
We komen met een motie van die strekking

Voorzitter
GB is bezorgd over het welzijn van veel inwoners. Laat het motto inhoud gaat voor stenen niet doorslaan waardoor voorzieningen in dorpen maar ook wijken verdwijnen. Ouderen worden daar zwaar door getroffen en het zal lijden tot een extra beroep op de toch al drukke vrijwilligers.
GB heeft enorme waardering voor de grandioze inzet van vrijwilligers in onze gemeente. Maar wij waarschuwen U ook: vrijwilligers zijn geen onuitputtelijke bron waaruit de overheid kan putten. In tegendeel. Motivatie is de motor die het vrijwilligerswerk draaiende houdt. Als de verantwoordelijkheid te groot wordt, slaat de motor af.

Voorzitter
GB heeft zorg over het gebrek aan communicatie tussen bestuur en burgers. Communiceren is geen eenrichtingsverkeer waarin het college zijn boodschap van bezuiniging kwijt kan aan de burgerij. Het is luisteren, problemen onderkennen en het zoeken naar evenwicht zonder de eigen opvattingen voorop te stellen. Burgers doen het ook zuinig aan. Neem daar een voorbeeld aan. De gemeente kan zich laten inspireren door zijn burgers. Dat wekt vertrouwen en kan een positieve impuls geven aan het vrijwilligerswerk, de sport, de opvang van ouderen, het buurtwerk, en zo meer.

Bij de intergemeentelijke samenwerking gaat inhoud voor structuur. Prima. Maar veel meer dan dat is het nog niet. Het college blijft steken in vaagheid. Er komt een ambtelijke integratie met de Wolden. Hoe zit het met de democratische controle? Hoe wordt die georganiseerd? Wie is verantwoordelijk als iets misgaat in de ambtelijke organisatie? Hoe kan een organisatie twee heren dienen en toch effectief zijn?

Voorzitter
Het college zegt over de democratische controle alleen “hm, een interessante vraag”. Dat is een oppervlakkige benadering. Democratische controle is de kern van ons bestuurssysteem. Maar voor U is de democratische controle een sluitstuk en niet het begin. Dat kan zo niet. In 2018 zijn er opnieuw raadsverkiezingen. Kunnen de raadsleden van straks, hun kiezers nog recht is de ogen kijken? Dat is een vraag die op dit moment nog zonder antwoord is.

Als twee ambtelijke organisaties worden samengevoegd ontstaat een grote organisatie met twee besturen. Het college doet dit om ‘kritische massa’ te maken. In de poëzie mag dat begrip worden gebruikt, hier is het een tovenarij die niemand begrijpt. Daarnaast denken B&W kosten te besparen. Zoals U weet hebben grotere gemeenten meer ambtenaren in dienst per hoofd van de bevolking dan kleinere gemeenten. Dat is bewezen op basis van onderzoek.

Als U kosten wil besparen moet het gezamenlijke apparaat kleiner worden, terwijl U als een grotere gemeente wil functioneren. Daar klopt iets niet. Wij willen daarom vooraf weten hoeveel ambtenaren de nieuwe organisatie nodig heeft en dit vastleggen in een verordening. We willen niet het risico lopen straks een veel groter ambtelijk apparaat te hebben dan ons nu voor ogen staat.

In het welzijn worden bestaande subsidierelaties beëindigd per 1 januari 2015. De gemeente gaat opdrachten geven aan instellingen. Het college zegt het niet, maar uw voorstel lijkt op privatisering van het welzijnsbeleid. Marktdenken en concurrentie. Is dit een cadeautje aan de VVD? Mogen instellingen buiten de gemeente meedingen? Moeten de organisaties straks hun personeel ontslag aanzeggen?

Dit soort acties schept onzekerheid. Opgebouwde deskundigheid gaat verloren. Continuïteit verdwijnt. Burgers zien steeds nieuwe gezichten en andere werkwijzen. De invloed van de gemeente op de instellingen verdwijnt. Netwerken waarlangs invloed verloopt bestaan niet meer. Vrijwilligers raken onthecht van hun ondersteuning. Marktwerking brengt geen welzijn in de samenleving.

Sportactiviteiten moeten 30% kostendekkend zijn. Maar de gemeente moet niet oneindig kosten aan de sport gaan toerekenen. GB wil het hebben over de overheadkosten (ongeveer 3 ton) die ten onrechte op de sport rusten, de afschrijvingstermijn van slechts 15 jaar en de kapitaalslasten van het Bentinckspark van €533.000.- Moeten die op de sport worden verhaald? Voor de begroting 2014 moet de raad het bespreken. Zo kan het niet in ieder geval.
We komen met een amendement hier voor

Voorzitter
Wat B&W willen met Jeugdzorg en de AWBZ klinkt ambitieus: een nieuwe benadering voor ondersteuning, hulp en zorg. Een omslag die de samenleving zelf moet maken. Wat op papier staat over Jeugdzorg is prima. Maar de vraag is “Wat is de rol van de gemeente daarbij?”

Moet alles wel centraal vanuit het gemeentehuis worden geregeld (veel ambtenaren, veel adviezen, bureaucratie, traagheid) of leggen we de verantwoordelijkheid vooral extern, dat wil zeggen bij de instellingen? Kortom: wat is de rol van de overheid ten aanzien van de gedecentraliseerde instellingen? Kiezen we voor een ouderwetse overheid die beleid vaststelt, stuurt, beheerst en weinig controleert? Of kiezen we voor een moderne overheid die stimuleert, faciliteert, samenwerking bevordert, vertrouwen heeft in de deskundigheid van de mensen in het veld, een overheid die zich beperkt tot controle?

Over die keuze moeten we spreken hier in de gemeenteraad. Het college wil nieuwe werkwijzen beproeven, lessen leren, etc. Maar er is al zoveel ervaring en deskundigheid. In Hoogeveen en elders. Bij gebrek aan kennis moeten we niet proberen om het wiel opnieuw uit te vinden. Graag ontvangen we op korte termijn een notitie van B&W om de rol van de gemeente na de transitie te bespreken. Misschien moeten we minder overheid hebben, in plaats van meer. Ons motto is: eerst nadenken, daarna pas doen.

Eerst nadenken en dan doen. Die houding zou in Hoogeveen zoden aan de dijk zetten. Dit geldt voor het investeringsbeleid uit het verleden. De criteria m.b.t. de schuldopbouw en de solvabiliteit hadden we beter vooraf kunnen bespreken. Het geldt voor de ambtelijke integratie, de democratische controle bij samenwerking, de transitie van de jeugdzorg en de AWBZ. We kunnen nu nog met elkaar spreken over de bestuurlijke vormgeving van deze nieuwe projecten. Laten we dat vooral doen.